Νέο κεφάλαιο στη γενετική: Ξεκινά η σύνθεση ανθρώπινου DNA στη Βρετανία
Ένα τολμηρό ερευνητικό πρόγραμμα, που επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τα όρια της γενετικής επιστήμης, έλαβε επίσημα το πράσινο φως στη Βρετανία.
Το φιλανθρωπικό ίδρυμα Wellcome Trust ενέκρινε αρχική χρηματοδότηση ύψους 10 εκατομμυρίων λιρών για την υλοποίησή του.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Independent, πρόκειται για μια καινοτόμα πρωτοβουλία με στόχο τη σύνθεση ανθρώπινου τεχνητού DNA — ένα πεδίο που έως πρόσφατα προκαλούσε έντονες αντιδράσεις λόγω των ηθικών και κοινωνικών προεκτάσεών του, όπως ο φόβος για «σχεδιασμένα μωρά» ή ανεξέλεγκτες επιπτώσεις στις επόμενες γενιές.
Όπως εξηγεί ο Μάικλ Νταν, διευθυντής έρευνας του Wellcome, «το DNA μας καθορίζει ποιοι είμαστε και πώς λειτουργεί το σώμα μας». Ο ίδιος επισημαίνει ότι η ανάπτυξη τεχνολογιών για τη σύνθεση του ανθρώπινου γονιδιώματος θα μπορούσε να προσφέρει απαντήσεις σε ερωτήματα που ακόμα δεν έχουμε θέσει, επαναπροσδιορίζοντας την κατανόηση μας για τη ζωή και την υγεία.
Οι ειδικοί εκτιμούν πως το Synthetic Human Genome Project μπορεί να οδηγήσει σε θεραπευτικές λύσεις για ανίατες παθήσεις, αλλά και να ενισχύσει τη γεωργική παραγωγή με καλλιέργειες ανθεκτικές στην κλιματική κρίση.
Πρώτο βήμα: Συνθετικό ανθρώπινο χρωμόσωμα
Η πρώτη φάση του έργου στοχεύει στη δημιουργία ενός πλήρους συνθετικού ανθρώπινου χρωμοσώματος. Η επιστημονική ομάδα σκοπεύει, τα επόμενα 5–10 χρόνια, να αναπτύξει τα γονιδιακά αυτά σύνολα που σχετίζονται με βασικές λειτουργίες, όπως η ανάπτυξη και η επιδιόρθωση των κυττάρων. Η διαδικασία θα πραγματοποιείται αποκλειστικά σε εργαστηριακό περιβάλλον, χωρίς πρόθεση παραγωγής «συνθετικής ζωής».
Το εγχείρημα ηγείται ο καθηγητής Τζέισον Τσιν του Ellison Institute και του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, με τη συμμετοχή ερευνητικών ομάδων από τα πανεπιστήμια Οξφόρδης, Κέιμπριτζ, Μάντσεστερ, Κεντ και το Imperial College London. Όπως δήλωσε ο ίδιος:
«Η ικανότητα να συνθέτουμε μεγάλα γονιδιώματα, ακόμη και για ανθρώπινα κύτταρα, μπορεί να αλλάξει ριζικά τη βιολογία του γονιδιώματος και να διευρύνει τους ορίζοντες της βιοτεχνολογίας και της ιατρικής».
Αντιδράσεις και προειδοποιήσεις
Παρά τον ενθουσιασμό της επιστημονικής κοινότητας, δεν λείπουν οι φωνές ανησυχίας. Ο καθηγητής Μπιλ Έρνσο από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για πιθανή κακή χρήση της τεχνολογίας:
«Το τζίνι βγήκε από το μπουκάλι. Μπορεί να θέσουμε περιορισμούς, αλλά, αν κάποιος με τον κατάλληλο εξοπλισμό αποφασίσει να αρχίσει να συνθέτει οτιδήποτε, δεν νομίζω ότι θα μπορούσαμε να τον σταματήσουμε».
Για να καταγραφούν οι κοινωνικές προεκτάσεις, θα διεξαχθεί παράλληλα με το project και σχετική κοινωνιολογική μελέτη. Επικεφαλής θα είναι η καθηγήτρια Τζόι Ζανγκ από το Πανεπιστήμιο του Κεντ, με στόχο να κατανοηθούν οι στάσεις των πολιτών, των επιστημόνων και των κοινωνικών φορέων γύρω από την τεχνολογία και τη δεοντολογία της γενετικής.