Ο Ηλίας Μόσιαλος συνοψίζει όσα γνωρίζουμε για τον κορωνοϊό
Σε λεπτομερές άρθρο του το οποίο ανάρτησε σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης, ο καθηγητής του LSE, Ηλίας Μόσιαλος συνοψίζει τα όσα γνωρίζουμε μέχρι στιγμής για την δράση του νέου κορωνοϊού και την πορεία της πανδημίας.
Ο κ. Μόσιαλος αναφέρει:
Στις αρχές της πανδημίας γνωρίζαμε ότι o ιός SARS-CoV-2 θα προκαλούσε ήπιες αναπνευστικές λοιμώξεις σε περίπου 80-85% αυτών που θα μολύνονταν, και περίπου οι μισοί θα εμφάνιζαν πνευμονία. Ένα άλλο 10-15% θα νοσούσε πιο σοβαρά και το 2-5% θα είχε οξεία νόσο και θα χρειαζόταν εντατική φροντίδα.
Αν και ισχύει πως η νόσος του COVID-19 προκαλεί σημαντική αναπνευστική παθολογία, ξέρουμε πλέον πως μπορεί επίσης να οδηγήσει σε πολλές εξωπνευμονικές εκδηλώσεις. Δεδομένου ότι ο υποδοχέας εισόδου του ιού στα κύτταρα εκφράζεται σε πολλαπλούς εξωπνευμονικούς ιστούς, η άμεση ιογενής βλάβη των ιστών είναι ένας από τους μηχανισμούς επίθεσης. Επιπλέον, οι ενδοθηλιακές βλάβες, η επίδραση της φλεγμονής στο αιμοστατικό σύστημα, η απορρύθμιση των ανοσολογικών αντιδράσεων και άλλοι μηχανισμοί που σχετίζονται με τον υποδοχέα εισόδου, ενδέχεται να συμβάλλουν σε αυτές τις εξωπνευμονικές εκδηλώσεις του COVID-19.
Μια πρόσφατη επισκόπηση στο περιοδικό Nature (doi.org/10.1038/s41591-020-0968-3) με τίτλο «Extrapulmonary manifestations of COVID-19» εξετάζει αναλυτικά την εξωπνευμονική παθοφυσιολογία που μπορεί να προκαλέσει η νόσος του COVID-19, και θα αναφερθώ σε κάποιές από αυτές τις επιπλοκές.
Σε επίπεδο αιματολογίας και συσχέτισης δεικτών με το ανοσοποιητικό σύστημα έχουν παρατηρηθεί εκδηλώσεις και επιπλοκές της νόσου COVID-19 που επηρεάζουν:
• τους εργαστηριακούς δείκτες (όπως, λεμφοπενία, λευκοκυττάρωση, ουδετεροφιλία, θρομβοπενία, ταχύτητα καθίζησης ερυθροκυττάρων, IL-6, C-αντιδρώσα πρωτεΐνη, φερριτίνη, γαλακτική αφυδρογονάση)
• τους δείκτες πήξης (όπως αυξημένα D-dimers και fibrinogen, μερικό χρόνο προθρομβίνης και χρόνο ενεργοποιημένης μερικής θρομβοπλαστίνης
• αρτηριακές θρομβωτικές επιπλοκές (όπως οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο, και μεσεντερική ισχαιμία)
• φλεβικές θρομβωτικές επιπλοκές (όπως φλεβική θρόμβωση και η πνευμονική εμβολή)
• την πιθανότητα θρόμβωσης που σχετίζεται με καθετήρα
• το σύνδρομο απελευθέρωσης κυτταροκινών (όπως υψηλό πυρετό, υπόταση, δυσλειτουργία πολλών οργάνων).
Αναφορικά με τις καρδιαγγειακές επιπλοκές του COVID-19, στη βιβλιογραφία καταγράφονται ασθενείς με:
• ισχαιμία του μυοκαρδίου και οξύ στεφανιαίο σύνδρομο (τύπου 1 και 2)
• μυοκαρδίτιδα
• αρρυθμία (πιο συγκεκριμένα κολπική μαρμαρυγή, κολπική ταχυκαρδία, βραδυκαρδία, σύνδρομο μακρού QT, ταχυκαρδία τύπου torsades de pointes, αιφνίδιος καρδιακός θάνατος, κ.α.)
• μυοκαρδιοπάθεια και καρδιογενές σοκ.
Έχουν παρατηρηθεί επίσης επιπλοκές της νόσου COVID-19 που σχετίζονται με τους νεφρούς:
• όπως οξεία νεφρική ανεπάρκεια
• ανωμαλίες ηλεκτρολυτών (υπερκαλιαιμία, υπονατριαιμία και υπερνατριαιμία, μεταξύ άλλων) και μεταβολική οξέωση
• πρωτεϊνουρία και αιματουρία
• θρόμβωση κυκλώματος εξωσωματικής κυκλοφορίας.
Επιπλέον, πολλοί ασθενείς εμφάνισαν επιπλοκές στο πεπτικό σύστημα όπως:
• ναυτία και / ή έμετο, διάρροια, κοιλιακό άλγος, ανορεξία
• μεσεντερική ισχαιμία και γαστρεντερική αιμορραγία
• διαφορές στους εργαστηριακούς δείκτες (όπως αυξημένες ηπατικές τρανσαμινάσες, αυξημένη χολερυθρίνη, επίπεδα αλβουμίνης).
Σε ενδοκρινολογικό επίπεδο έχουν καταγραφεί εκδηλώσεις του COVID-19 όπως:
• υπεργλυκαιμία
• κετοξέωση (συμπεριλαμβανομένης αυτής σε ασθενείς με προηγουμένως μη διαγνωσμένο διαβήτη ή χωρίς διαβήτη)
• σοβαρή ασθένεια σε ασθενείς με προϋπάρχοντα διαβήτη ή / και παχυσαρκία.
Τέλος, πολλοί ασθενείς παρουσίασαν νευρολογικές και οφθαλμολογικές επιπλοκές λόγω του COVID-19, όπως:
• πονοκέφαλο, ζάλη
• ανοσμία, αγευσία, μυαλγίες, κόπωση
• εγκεφαλικό επεισόδιο
• εγκεφαλοπάθεια, εγκεφαλίτιδα,
• επιπεφυκίτιδα.