Οστεοπόρωση: Μια κοινή πάθηση που μπορεί να προληφθεί

Γράφει η Αφροδίτη Ντάικου

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, περίπου 10 εκατομμύρια άνθρωποι 50 ετών και άνω ζουν με οστεοπόρωση.

Επηρεάζει περίπου 1 στις 5 γυναίκες 50 ετών και άνω και 1 στους 20 άνδρες 50 ετών και άνω.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, μια ανασκόπηση μελετών του 2021 διαπίστωσε ότι το 21,7% των ηλικιωμένων ζουν με οστεοπόρωση, με τον υψηλότερο επιπολασμό να σημειώνεται στην Ασία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη.

Η οστεοπόρωση αποτελεί κοινή πάθηση για τους ηλικιωμένους, αλλά δεν αποτελεί μέρος της φυσικής διαδικασίας γήρανσης. Αλλαγές στη διατροφή, αλλαγές στον τρόπο ζωής και η φαρμακευτική αγωγή μπορούν να βοηθήσουν στην επιβράδυνση αυτής της ασθένειας.

Η οστεοπόρωση είναι πλέον γνωστή και πολλοί θεωρούν ότι είναι μέρος της ζωής. Αν και είναι αλήθεια ότι χάνετε την οστική πυκνότητα καθώς μεγαλώνετε, δεν είναι σίγουρο ότι θα αναπτύξετε οστεοπόρωση.

Η οστεοπόρωση είναι μια ασθένεια των οστών, που σημαίνει ότι δεν αποτελεί μέρος της τυπικής διαδικασίας γήρανσης. Εμφανίζεται όταν η οστική πυκνότητα και η δύναμή σας επιδεινώνονται λόγω ανισορροπιών στη διαδικασία σκελετικής αναδόμησης.

Οποιοσδήποτε οποιασδήποτε ηλικίας μπορεί να αναπτύξει οστεοπόρωση. Αλλά επειδή η γήρανση δημιουργεί ήδη ένα περιβάλλον αλλαγής στη δομή των οστών σας, η οστεοπόρωση είναι κοινή στον γηράσκοντα πληθυσμό.

Τι προκαλεί την οστεοπόρωση στους ηλικιωμένους;

Η οστεοπόρωση σε ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας προκαλείται από μια ανισορροπία στη διαδικασία αναδόμησης των οστών τους. Εμφανίζεται όταν η απορρόφηση παλιού ή κατεστραμμένου οστικού ιστού ξεπερνά την παραγωγή νέου οστικού ιστού από το σώμα σας.

Αυτή η αλλοιωμένη διαδικασία αναδόμησης των οστών αναγκάζει τα οστά σας να χάνουν την πυκνότητά τους. Σχηματίζονται μεγάλα κενά στο πλαίσιο και τη δομή των οστών σας, με αποτέλεσμα να εξασθενούν και να γίνονται επιρρεπή σε κατάγματα.

Καθώς μεγαλώνετε, η διαδικασία αναδόμησης των οστών σας επιβραδύνεται. Φυσικά χάνετε την οστική πυκνότητα και είναι πιθανό να ζείτε με οστεοπόρωση.

Τι χαρακτηρίζεται ως χαμηλή οστική πυκνότητα;

Στους ηλικιωμένους, τα τεστ οστικής πυκνότητας σάς δίνουν ένα Τ-score. Το T-score είναι η διαφορά μεταξύ του 0, της βασικής γραμμής οστικής πυκνότητας ενός υγιούς ενήλικα και της μέτρησης της οστικής σας πυκνότητας.

Οι βαθμολογίες T 1 ή υψηλότερες υποδηλώνουν υγιή οστά. Εάν σημειώσετε -1 έως -2,5 , μπορεί να πληροίτε τα κριτήρια για την οστεοπενία, ένα κλινικά σημαντικό επίπεδο χαμηλής οστικής πυκνότητας που συχνά έρχεται πριν από την οστεοπόρωση.

Η οστεοπόρωση μπορεί να υπάρχει όταν το T-score σας είναι -2,5 ή χαμηλότερο.

Κάθε φορά που το T-score σας μειώνεται κατά ένα πόντο, αυξάνεται ο κίνδυνος σπασίματος των οστών.

Τι προκαλεί την οστεοπόρωση;

Η ακριβής αιτία της οστεοπόρωσης δεν είναι πλήρως κατανοητή. Δεν αναπτύσσει οστεοπόρωση κάθε άτομο που μπαίνει στην τρίτη ηλικία και οι ειδικοί δεν είναι σίγουροι γιατί κάποιοι έχουν οστεοπόρωση κι άλλοι όχι. Η διατροφή, ο τρόπος ζωής και τα χαρακτηριστικά του σώματος μπορεί να παίζουν κάποιο ρόλο.

Κανένα μεμονωμένο χαρακτηριστικό δεν έχει αναγνωριστεί ως καθολική αιτία, αλλά οι ερευνητές γνωρίζουν ότι ορισμένοι παράγοντες αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης αυτής της ασθένειας.

Παράγοντες που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο οστεοπόρωσης περιλαμβάνουν:

υψηλά οιστρογόνα
χαμηλά επίπεδα αναπαραγωγικών ορμονών
οικογενειακό ιστορικό οστεοπόρωσης
διατροφικές ελλείψεις
ζώντας με άλλες ιατρικές καταστάσεις
μακροχρόνια χρήση φαρμάκων
υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
κάπνισμα
φυσική αδράνεια
να είσαι λευκός άνδρας ή γυναίκα ή να έχεις ασιατική καταγωγή

Πώς επηρεάζει η οστεοπόρωση τη ζωή των ηλικιωμένων;

Η οστεοπόρωση μερικές φορές αναφέρεται ως μια «σιωπηλή» ασθένεια λόγω του πόσο λίγα εξωτερικά συμπτώματα εμφανίζει – εάν εμφανίζει καθόλου.

Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

μειωμένο ύψος σώματος
αλλαγές στάσης
δυσκολία στην αναπνοή
πόνος στην πλάτη
πολλαπλά κατάγματα ή σπασίματα
αστάθεια κίνησης

Σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, η οστεοπόρωση μπορεί να περιπλέκεται λόγω κι άλλων αλλαγών στην υγεία που σχετίζονται με την ηλικία. Μπορεί να είστε πιο επιρρεπείς σε πτώσεις, για παράδειγμα, λόγω αλλαγών ισορροπίας και συντονισμού. Η πτώση όταν ζείτε με οστεοπόρωση μπορεί να σημαίνει κάποιο σπασμένο οστό ή κάταγμα.

Μπορεί να μην μπορέσετε να ανακάμψετε από κάποιο σπάσιμο όπως συνέβαινε στα νεότερά σας χρόνια, καθιστώντας πιο πιθανό το κατεστραμμένο οστό να μην επουλωθεί σωστά. Αυτό μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητές σας για ένα σπάσιμο ή κάταγμα που προκαλεί μεγάλο πόνο και μακροχρόνια βλάβη.

Η οστεοπόρωση μπορεί ακόμη και να θέσει σε κίνδυνο την ανεξαρτησία σας. Ο περιορισμός της κινητικότητας είναι η κύρια αιτία εισαγωγής σε μακροχρόνια νοσηλεία.

Οι περιορισμοί κινητικότητας δεν είναι η μόνη ανησυχία. Τα κατάγματα των οστών που σχετίζονται με την οστεοπόρωση σε περιοχές του σώματός σας όπως η σπονδυλική στήλη και το ισχίο σχετίζονται με υψηλότερο ποσοστό θνησιμότητας για τους ηλικιωμένους.

Η ακινησία λόγω μιας από αυτές τις κύριες επιπλοκές των οστών μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο επιπλοκών που απειλούν τη ζωή, όπως η πνευμονία ή τα καρδιαγγειακά συμβάντα.

Πώς αντιμετωπίζεται η οστεοπόρωση στους ηλικιωμένους;

Η θεραπεία της οστεοπόρωσης προσεγγίζεται με τον ίδιο τρόπο ανεξάρτητα από την ηλικία που ανακαλύψατε ότι έχετε οστεοπόρωση. Είναι μια δυναμική διαδικασία που στοχεύει να επιβραδύνει ή να αποτρέψει νέα απώλεια οστικής μάζας και να μειώσει τον κίνδυνο κατάγματος.

Το θεραπευτικό πρόγραμμα του καθενός θα διαφέρει. Ο γιατρός θα λάβει υπόψη τη συνολική υγεία σας, την κινητικότητά σας, πόσα οστά έχετε χάσει και τυχόν συνυπάρχουσες ιατρικές παθήσεις.

Η θεραπεία συνήθως περιλαμβάνει φάρμακα που προορίζονται ειδικά για να βοηθήσουν στην ενίσχυση των οστών σας, όπως:

αναβολικούς παράγοντες
βιολογικά
ορμονικές θεραπείες
διφωσφονικά

Μαζί με τα φάρμακα, ογιατρός μπορεί να συστήσει:

συμπληρώματα διατροφής
περιορισμό αλκοόλ
διακοπή του καπνίσματος
αποφυγή καφεΐνης
τακτική άσκηση
στρατηγικές πρόληψης πτώσης στο σπίτι (όπως τοποθέτηση κιγκλιδωμάτων)

Θεραπεύεται η οστεοπόρωση;

Η οστεοπόρωση δεν θεραπεύεται. Mπορείτε όμως να βελτιώσετε την οστική σας πυκνότητα και να επιβραδύνετε ή να αποτρέψετε νέα απώλεια οστού. Το πόσο επιτυχημένη είναι αυτή η διαδικασία θα εξαρτηθεί από παράγοντες όπως η ηλικία σας και πόση οστική πυκνότητα έχετε ήδη χάσει.

Εάν είστε στη γραμμή μεταξύ οστεοπόρωσης και οστεοπενίας, για παράδειγμα, μπορεί να είστε σε θέση να ανακτήσετε αρκετή οστική πυκνότητα για να μειώσετε τον κίνδυνο κατάγματος.

Αλλά ακόμα και με φάρμακα και αλλαγές στον τρόπο ζωής, μπορεί να μην είστε σε θέση να αναπληρώσετε την ποσότητα οστού που έχετε χάσει μόλις μπείτε στην τρίτη ηλικία.

Μπορεί να μην είναι πάντα δυνατή η πρόληψη της οστεοπόρωσης καθώς μεγαλώνετε. Αλλά όσο πιο γρήγορα αρχίσετε να νοιάζεστε για την υγεία των οστών σας τόσο το καλύτερο.

Η οστεοπόρωση δεν είναι κάτι που συμβαίνει εν μία νυκτί. Είναι μια προοδευτική κατάσταση οστικής απώλειας, γι’ αυτό παράγοντες όπως η άσκηση, η διατροφή και η χρήση ουσιών έχουν τέτοιο αντίκτυπο σε αυτήν.

Οι τρόποι που μπορείτε να βοηθήσετε στην πρόληψη της οστεοπόρωσης περιλαμβάνουν:

διακοπή του καπνίσματος
περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ
τακτική άσκηση (ιδιαίτερα άσκηση με βάρη)
εστιάζοντας σε μια θρεπτική διατροφή και καλύπτοντας τις ανάγκες σας σε βιταμίνη D και ασβέστιο
κάνοντας τακτικές εξετάσεις οστικής πυκνότητας