Πειραματική ουσία αντιστρέφει προχωρημένο Αλτσχάιμερ σε ποντίκια

Για πάνω από έναν αιώνα, η νόσος Αλτσχάιμερ θεωρούνταν μη αναστρέψιμο.

Μόλις τα πρώτα σημάδια άνοιας εμφανίζονταν, η επιστροφή στη φυσιολογική λειτουργία θεωρείτο αδύνατη. Ωστόσο, νέα μελέτη φέρνει ανατροπή και ελπίδα.

Ερευνητές του Case Western Reserve University ανακοίνωσαν ότι κατόρθωσαν να αντιστρέψουν προχωρημένο Αλτσχάιμερ σε ηλικιωμένα ποντίκια, αποκαθιστώντας τόσο τη μνήμη όσο και βασικές εγκεφαλικές λειτουργίες. «Όχι να επιβραδύνουν τη νόσο. Όχι να τη σταθεροποιήσουν. Αλλά να την αναστρέψουν», τονίζουν οι επιστήμονες.

Ανάκτηση μνήμης σε δύο διαφορετικά μοντέλα

Η έρευνα αξιοποίησε δύο διαφορετικά ζωικά μοντέλα που αναπαράγουν τις κύριες μορφές Αλτσχάιμερ στον άνθρωπο.

Στο πρώτο μοντέλο, αναπαράγονταν οι αμυλοειδείς πλάκες, ενώ στο δεύτερο τα νευροϊνιδιακά συμπλέγματα tau. Και στις δύο περιπτώσεις, τα ποντίκια παρουσίαζαν εκτεταμένη εγκεφαλική βλάβη και σοβαρά προβλήματα μνήμης.

Μετά τη χορήγηση της πειραματικής ένωσης P7C3-A20, τα ζώα σημείωσαν επιδόσεις σε τεστ μνήμης ισοδύναμες με εκείνες υγιών ποντικών. Στο γνωστό τεστ Morris water maze, τα θεραπευμένα ποντίκια εντόπιζαν την κρυφή πλατφόρμα εξίσου γρήγορα με τα φυσιολογικά, σε πλήρη αντίθεση με τα αθεράπευτα.

Δομική αποκατάσταση του εγκεφάλου

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι τα ευρήματα δεν περιορίζονταν στη συμπεριφορά. Η ανάλυση εγκεφαλικού ιστού αποκάλυψε σημαντική βελτίωση: μείωση των πλακών, εξομάλυνση των αλλοιώσεων tau, λιγότερη φλεγμονή και αποκατάσταση του αιματοεγκεφαλικού φραγμού.

Το πιο εντυπωσιακό ήταν ότι ο εγκέφαλος των ποντικών ξεκίνησε ξανά να παράγει νέους νευρώνες, μια διαδικασία που συνήθως «σβήνει» στα προχωρημένα στάδια της νόσου.

Το κλειδί: η ενεργειακή ισορροπία των κυττάρων

Κεντρικό ρόλο στην ανακάλυψη παίζει το μόριο NAD+, βασικός ρυθμιστής της κυτταρικής ενέργειας. Όλα τα κύτταρα το χρειάζονται για επιδιόρθωση DNA, αντιμετώπιση οξειδωτικού στρες και διατήρηση λειτουργικότητας.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ομοιόσταση του NAD+ διαταράσσεται καθώς προχωρά η νόσος. Το ίδιο μοτίβο παρατηρήθηκε και σε ανθρώπινους εγκεφάλους ασθενών που είχαν αποβιώσει με Αλτσχάιμερ.

Σημαντικό είναι ότι ορισμένοι ηλικιωμένοι παρουσίαζαν παθολογικές αλλοιώσεις μετά θάνατον, χωρίς να έχουν εμφανίσει άνοια εν ζωή, καθώς η ισορροπία του NAD+ διατηρούνταν.

Η ουσία P7C3-A20 δεν προσθέτει NAD+ στον οργανισμό, αλλά βοηθά τα κύτταρα να σταθεροποιήσουν τη δική τους ενεργειακή λειτουργία, επιδιορθώνοντας το σύστημα αντί απλώς να το «ενισχύουν».

Σύνδεση με τον άνθρωπο

Για να εξετάσουν τη δυνητική εφαρμογή στον άνθρωπο, οι επιστήμονες συνέκριναν τα μοριακά ευρήματα των ποντικών με δεδομένα από ανθρώπινους εγκεφάλους. Εντόπισαν 46 πρωτεΐνες που μεταβάλλονται με τον ίδιο τρόπο και στα δύο είδη και οι οποίες επανήλθαν σε φυσιολογικά επίπεδα μετά τη θεραπεία στα ποντίκια.

Οι πρωτεΐνες αυτές σχετίζονται με μεταβολισμό, φλεγμονή και κυτταρική ανθεκτικότητα, ανοίγοντας τον δρόμο για νέους φαρμακευτικούς στόχους.

Μια αλλαγή παραδείγματος

Η μελέτη προτείνει ότι η νόσος Αλτσχάιμερ ίσως να μην οφείλεται αποκλειστικά σε «τοξικούς» παράγοντες όπως το αμυλοειδές ή η tau, αλλά σε κατάρρευση των μηχανισμών επιδιόρθωσης του εγκεφάλου. Όταν αποτυγχάνει το ενεργειακό σύστημα των κυττάρων, η βλάβη συσσωρεύεται.

Η αποκατάσταση αυτής της ισορροπίας, τουλάχιστον στα ποντίκια, οδήγησε σε πραγματική αναστροφή της νόσου.

Το κατά πόσο αυτά τα ευρήματα μπορούν να μεταφραστούν σε ανθρώπινες θεραπείες παραμένει προς διερεύνηση. Παρά ταύτα, κάτι που θεωρούνταν αδύνατο μέχρι πρόσφατα έχει πλέον αποδειχθεί εφικτό στο εργαστήριο.

Η πλήρης ανάκαμψη από προχωρημένο Αλτσχάιμερ δεν θεωρείται πλέον θεωρητικά αδιανόητη.

Σημείωση: Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά ιατρική συμβουλή.