Σαλμονέλα: Ποια τα συμπτώματα και πώς μπορούμε να την αποφύγουμε
Της Αφροδίτης Ντάικου
Η σαλμονέλα μπορεί να προκαλέσει μια τροφογενή ασθένεια που ονομάζεται σαλμονέλλωση, μια μορφή τροφικής δηλητηρίασης. Τα άτομα που νοσούν από σαλμονέλλωση παρουσιάζουν συμπτώματα γαστρεντερίτιδας (διάρροια, κοιλιακό πόνο, εμετούς, πυρετό). Πρόκειται για συχνό νόσημα που μεταδίδεται συνήθως με την κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων.
Από τα βακτήρια της σαλμονέλας νοσούν περίπου 1,35 εκατομμύρια ανθρώποι . Επιπλέον, σκοτώνει περισσότερους συνολικά ανθρώπους από οποιοδήποτε άλλο είδος τροφικής δηλητηρίασης. Επίσης τα βακτήρια της σαλμονέλας συχνά προκαλούν ασυνήθιστες επιπλοκές μολύνοντάς μας με τρόπους που δεν μας πάει ο νους.
Μόλυνση από σαλμονέλα
Πολλά από τα τρόφιμα στα οποία κρύβονται τα βακτήρια της σαλμονέλας είναι ωμά ή και κάποιες φορές καλά μαγειρεμένα. Ακόμη και το ψημένο κοτόπουλο αποτελεί τρόπο με τον οποίο μπορεί η σαλμονέλα να φτάσει στο τραπέζι σας. Ωστόσο στη λίστα περιλαμβάνονται ποικίλα τρόφιμα – ο βιολογικός βασιλικός, τα πεπόνια, ο κιμάς, τα βούτυρα ξηρών καρπών, η ωμή ζύμη για μπισκότα, τα αυγά, το ωμό ή μη παστεριωμένο γάλα και το αλεύρι. Ακόμη και μικρά κατοικίδια όπως οι χελώνες και οι βάτραχοι, μαζί με την τροφή για σκύλους, έχουν συμβάλει στην εμφάνιση εστιών σαλμονέλας τα τελευταία χρόνια. Μόλυνση μπορεί να προκαλέσει κι ο κακός χειρισμός μολυσμένων τροφίμων με τη διάδοση των βακτηρίων από τα χέρια σας στο στόμα σας ενώ μπορεί να δημιουργήσει εστίες μόλυνσης σε πολλά διαφορετικά άψυχα αντικείμενα, στο χώμα και πάνω σε μηχανήματα, ειδικά σε υγρά περιβάλλοντα.
Ποια συμπτώματα προκαλεί η σαλμονέλα;
Τις περισσότερες φορές, η λοίμωξη από σαλμονέλα οδηγεί σε γαστρεντερίτιδα, που συνήθως προκαλεί απλώς στομαχικές διαταραχές, κοιλιακές κράμπες και διάρροια. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να ξεκινήσουν μόλις έξι ώρες μετά την κατάποση των βακτηρίων. Συνήθως, τα συμπτώματα υποχωρούν από μόνα τους μέσα σε δύο έως τρεις ημέρες. Κάποιοι έχουν τόσο ήπια συμπτώματα που είναι ελάχιστα αισθητά. Μερικές φορές τα συμπτώματα είναι πιο σοβαρά, όπως σοβαρές κράμπες στην κοιλιά και αιματηρή διάρροια ή ανεξήγητος υψηλός πυρετός και έντονη κόπωση. Αυτά τα συμπτώματα απαιτούν επίσκεψη στον γιατρό σας.
Πώς αντιμετωπίζεται η σαλμονέλλωση;
Οι περισσότεροι άνθρωποι θα γίνουν καλά από μόνοι τους χωρίς φάρμακα. Η αντικατάσταση των χαμένων υγρών πίνοντας νερό ή ροφήματα ηλεκτρολυτών για να αποφύγετε την αφυδάτωση θα βοηθήσει. Καλέστε τον γιατρό εάν έχετε διάρροια και υψηλό πυρετό, διάρροια που δεν βελτιώνεται μετά από τρεις ημέρες, αιματηρά κόπρανα, έμετος τόσο έντονος που σας εμποδίζει να κρατήσετε τα υγρά. Η θεραπεία της λοίμωξης με φάρμακα συνοδεύεται από ένα ενοχλητικό παράδοξο. Εάν οι γιατροί αποφασίσουν να συνταγογραφήσουν αντιβιοτικά, το άτομο που παίρνει το φάρμακο μπορεί να αποβάλει τον οργανισμό για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό,τι αν δεν είχε λάβει ποτέ θεραπεία.Τότε αυτό το άτομο μπορεί – είτε μέσω κακής προσωπικής υγιεινής, μέσω του σεξ, είτε εργάζεται ως εργάτης τροφίμων – να το μεταδώσει σε άλλους.
Επιπλοκές της σαλμονέλας
Μερικοί άνθρωποι αρρωσταίνουν περισσότερο λόγω σαλμονέλλωσης συγκριτικά με άλλους, χωρίς φαινομενικά ιδιαίτερο λόγο. Ορισμένοι άνθρωποι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε σοβαρές λοιμώξεις, όπως: ενήλικες 65 ετών και άνω, εγκυμονούσες, παιδιά κάτω των 5 ετών, άτομα των οποίων το ανοσοποιητικό σύστημα είναι εξασθενημένο από ασθένειες (όπως ο καρκίνος) ή θεραπείες (όσοι λαμβάνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα). Ένα μικρό ποσοστό όσων έχουν μολυνθεί μπορεί να έχουν σαλμονέλα στο αίμα τους, η οποία μπορεί να μεταδώσει τη λοίμωξη σε άλλα μέρη του σώματος όπως το ουροποιητικό σύστημα, τα οστά, τις αρθρώσεις ή το κεντρικό νευρικό σύστημα (εγκέφαλος και νωτιαίο υγρό). Σε σπάνιες περιπτώσεις η σαλμονέλα μπορεί να οδηγήσει σε ασυνήθιστες επιπλοκές των αιμοφόρων αγγείων σε άτομα που έχουν ήδη αθηροσκλήρωση, απόφραξη των αρτηριών που προκαλείται από τη συσσώρευση πλάκας.
Μέτρα υγιεινής κατά της σαλμονέλας
Χρησιμοποιείτε ζεστό νερό και σαπούνι, πλένετε πάντα τις σανίδες κοπής ή τα πιάτα στα οποία κόβετε ωμά τρόφιμα — συμπεριλαμβανομένων λαχανικών και φρούτων — πριν χρησιμοποιήσετε αυτές τις επιφάνειες για άλλους σκοπούς.
Εάν είναι δυνατόν, χρησιμοποιήστε ξεχωριστές σανίδες κοπής για προϊόντα όπως το κρέας και τα ψάρια.
Καταψύξτε άμεσα τρόφιμα που είναι ευπαθή.
Πάντα να πλένετε καλά τα χέρια με σαπούνι και νερό πριν ετοιμάσετε φαγητό και μετά από επαφή με ζώα, χρήση της τουαλέτας ή αλλαγή της πάνας του μωρού.
Εάν έχετε άρρωστο κατοικίδιο, προσέξτε ιδιαίτερα τον καθαρισμό των περιττωμάτων του και πλύνετε τα χέρια σας σχολαστικά.
Μην αφήνετε τα μικρά παιδιά να αγγίζουν ζώα υψηλού κινδύνου, όπως χελώνες, βατράχια, κοτόπουλα ή πάπιες. Στο ζωολογικό κήπο, δεν θα πρέπει να χαϊδεύουν ζώα εκτός αν μπορείτε να απολυμάνετε τα χέρια τους αμέσως μετά.
Οι ηλικιωμένοι και εκείνοι με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα θα πρέπει να προσέχουν ιδιαίτερα να πλένουν και να μαγειρεύουν τα τρόφιμα σχολαστικά.
Τα άτομα που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση (όπως μεταμόσχευση νεφρού) δεν πρέπει να κρατούν ερπετά ή αμφίβια ως κατοικίδια ζώα.