Τα αντηλιακά μπορούν να βελτιωθούν με την προσθήκη αντιοξειδωτικών
Ενώ οι περισσότερες αντηλιακές κρέμες κάνουν πολύ καλή δουλειά προστατεύοντας από τις βλάβες που προκαλούν οι υπεριώδεις ακτίνες, θα μπορούσαν να γίνουν καλύτερες με την προσθήκη αντιοξειδωτικών.
Το ηλιακό φως αποτελείται από πακέτα ενέργειας και είναι κυρίως τα φωτόνια της υπεριώδους ακτινοβολίας που μπορούν να προκαλέσουν βλάβη στο δέρμα. Το υπεριώδες φως μπορεί να χωριστεί σε δύο κατηγορίες: UVA (στην περιοχή μήκους κύματος 320-400 nm (νανόμετρα) και UVB (στην περιοχή μήκους κύματος 280-320 nm).
Το δέρμα μας έχει μόρια που είναι τέλεια δομημένα ώστε να απορροφούν την ενέργεια των φωτονίων UVA και UVB. Τα μόρια αυτά τίθενται σε μια ενεργειακά διεγερμένη κατάσταση και στη συνέχεια απελευθερώσουν αυτή την ενέργεια, κάτι που έχει βιολογικές συνέπειες και σήμερα αναγνωρίζονται ως βλάβες.
Η έκθεση στον ήλιο ενεργοποιεί επίσης το φυσικό αντιοξειδωτικό δίκτυο του δέρματος προκειμένου να απενεργοποιήσει ορισμένα καταστροφικά μόρια που παράγονται και ονομάζονται δραστικά είδη οξυγόνου (ROS) -γνωστά ως ελεύθερες ρίζες. Αυτά τα μόρια μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στα κύτταρα του δέρματος και να διακόψουν τις οδούς σηματοδότησης των κυττάρων και την έκφραση γονιδίων των δερματικών κυττάρων.
Γνωρίζουμε ότι η UVA διεισδύει πιο βαθιά στο δέρμα από την UVB, καταστρέφοντας το κολλαγόνο, μια δομική πρωτεΐνη. Καθώς το κολλαγόνο υποβαθμίζεται, το δέρμα χάνει την ελαστικότητα και την απαλότητά του, εμφανίζοντας ρυτίδες. Η UVA είναι υπεύθυνη για πολλά από τα ορατά σημάδια της γήρανσης, ενώ η UVB θεωρείται η κύρια αιτία του ηλιακού εγκαύματος. Σκεφτείτε το «Α» για τη γήρανση (aging) και το «Β» για το κάψιμο (burn). Το μόριο του DNA απορροφά κυρίως τις ακτίνες UVB και προκαλούνται μεταλλάξεις που αν δεν επισκευαστούν, μπορούν να οδηγήσουν σε καρκίνους του δέρματος.
Το τελικό αποτέλεσμα όλων αυτών των φωτοαντιδράσεων είναι η φωτογήρανση που συσσωρεύεται κατά τη διάρκεια της ζωής από την επανειλημμένη έκθεση στον ήλιο. Aυτό ισχύει για όλους τους τύπους του δέρματος. Ανεξάρτητα από το πόση μελανίνη έχουμε στο δέρμα μας, όλοι μπορούμε να αναπτύξουμε καρκίνους του δέρματος που προκαλούνται από την υπεριώδη ακτινοβολία.
Φιλτράρισμα φωτονίων πριν γίνει η ζημιά
Ο κίνδυνος καρκίνου του δέρματος και τα ορατά σημάδια γήρανσης μπορούν να ελαχιστοποιηθούν αποτρέποντας την υπερβολική έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία. Όταν δεν μπορείτε να αποφύγετε τον ήλιο, τα αντηλιακά μπορούν να κάνουν αυτή τη δουλειά. Πρόκειται για προϊόντα που περιέχουν μόρια τα οποία φιλτράρουν τις ακτίνες UV. Τα χημικά φίλτρα απορροφούν την UV προτού αυτή απορροφηθεί από το δέρμα. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων στις ΗΠΑ ρυθμίζει τα αντηλιακά ως φάρμακα και έχει εγκρίνει τη χρήση 14 μορίων που εμποδίζουν τις ακτίνες UVB. Υπάρχουν μόνο δύο μόρια που μπλοκάρουν την UVA, η αβοβενζόνη (avobenzone) που είναι χημικό φίλτρο και επίσης απορροφά την UVB και το οξείδιο του ψευδαργύρου, ένα μέταλλο που ενεργεί ως φυσικός αποτροπέας.
Ο FDA έχει θεσπίσει αυστηρές απαιτήσεις επισήμανσης για τον SPF (αντηλιακό παράγοντα προστασίας). Από το 1971 που αναφέρεται στις ετικέτες, ο SPF αντιπροσωπεύει το σχετικό χρόνο που χρειάζεται ένα άτομο να καεί από την ακτινοβολία UVB. Για παράδειγμα, εάν χρειάζονται 10 λεπτά, τότε, χρησιμοποιώντας σωστά ένα αντηλιακό με δείκτη προστασίας SPF 30 θα πρέπει να παρέχει 30 φορές περισσότερο χρόνο που σημαίνει 300 λεπτά προστασίας πριν το δέρμα κοκκινίσει. Η αποτελεσματικότητα του αντηλιακού μειώνεται με τη κολύμβηση ή με την εφίδρωση. Ο FDA απαιτεί τα αντηλιακά με την ένδειξη «ανθεκτικά στο νερό» ή «πολύ αδιάβροχα» να διαρκούν έως 40 λεπτά ή 80 λεπτά, αντίστοιχα, στο νερό.
Για υψηλές τιμές SPF, πολλαπλά φίλτρα UVB συνδυάζονται σε μια φόρμουλα που βασίζεται στα πρότυπα ασφαλείας που ορίζονται από τον FDA. Ωστόσο, ο SPF δεν λαμβάνει υπόψη την προστασία από τις ακτίνες UVA. Για να έχει ένα αντηλιακό προστασία από τις ακτίνες UVA και UVB και συνεπώς να φέρει την ένδειξη «ευρέος φάσματος», πρέπει να περάσει μια δοκιμή όπου το αντηλιακό δέχεται μια μεγάλη δόση UVB και UVA και τεστάρεται η αποτελεσματικότητά του. Αυτό το βήμα καθιερώθηκε στους κανόνες επισήμανσης των αντηλιακών το 2012 και αναγνωρίζει κάτι σημαντικό σχετικά με τα φίλτρα UV: ορισμένα μπορεί να είναι φωτοασταθή, που σημαίνει ότι μπορούν να αποικοδομηθούν υπό την υπεριώδη ακτινοβολία.
Η προσθήκη αντιοξειδωτικών
Ενώ οι περισσότερες αντηλιακές κρέμες κάνουν πολύ καλή δουλειά προστατεύοντας από τις βλάβες που προκαλούν οι υπεριώδεις ακτίνες, θα μπορούσαν να γίνουν καλύτερες. Η προσθήκη μιας συγκεκριμένης κατηγορίας αντιοξειδωτικών θα μπορούσε να βοηθήσει στην παροχή ισχυρότερης προστασίας έναντι της βλάβης από την υπεριώδη ακτινοβολίας από τα υπάρχοντα συστατικά. Διαπιστώθηκε, για παράδειγμα, ότι ορισμένα φυσικά εκχυλίσματα παγιδεύουν τον σίδηρο.
Τα αντιοξειδωτικά προστίθενται για να λειτουργήσουν ως δεύτερη γραμμή άμυνας. Όμως, ενώ αυτό ακούγεται πολλά υποσχόμενο, οι βιταμίνες C και Ε έχουν πολύ μέτρια προστατευτική δράση όταν προστίθενται στα αντηλιακά. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η ακτινοβολία UVA έχει μια διπλή καταστροφική επίδραση στα κύτταρα του δέρματος δημιουργώντας τόσο ελεύθερες ρίζες όσο και ελεύθερο δραστικό σίδηρο. Ο ελεύθερος σίδηρος είναι μια επικίνδυνη μορφή σιδήρου -διαφορετική από τον θρεπτικό σίδηρο που είναι απαραίτητος για τη λειτουργία του σώματος- που μπορεί να δημιουργήσει έναν τύπο ελεύθερων ριζών με μεγάλη καταστροφική δύναμη για τα κύτταρα του δέρματος.
Πηγή: Έντυπο «Περί Υγείας»