Υπέρταση: Γιατί οι γυναίκες είναι πιο ευαίσθητες στο αλάτι από τους άντρες
Θεωρείται ότι υπάρχει ευαισθησία στο αλάτι όταν η αρτηριακή πίεση μειώνεται ή αυξάνεται πάνω από 10% ως απόκριση στο αλάτι που καταναλώνετε.
Αρκετές κλινικές μελέτες, αλλά και μελέτες μεγάλου πληθυσμών, δείχνουν ότι οι γυναίκες είναι πιο ευαίσθητες στο αλάτι από τους άνδρες. Οι ακριβείς μηχανισμοί για τους οποίους υπάρχει αυτή η διαφορά παραμένουν ατελώς κατανοητοί, ωστόσο φαίνεται ότι οι γυναίκες παρακρατούν περισσότερο αλάτι με αποτέλεσμα να αυξάνεται η αρτηριακή τους πίεση. «Η πραγματικότητα είναι ότι οι γυναίκες και οι άνδρες ρυθμίζουν την αρτηριακή τους πίεση διαφορετικά», λέει ο Δρ. Eric Belin de Chantemele, φυσιολόγος στο Augusta University.
Θεωρείται ότι οι γυναίκες προστατεύονται καλύτερα από τις καρδιαγγειακές παθήσεις από τους άνδρες μέχρι την εμμηνόπαυση. Μελέτες σε παραδοσιακά μοντέλα αρουραίων υπέρτασης, όπως ο αρουραίος Dahl που είναι ευαίσθητος στο αλάτι, έχουν υποστηρίξει αυτή την ιδέα, αλλά και την της εξίσωση του κινδύνου στα δύο φύλα μετά την αφαίρεση των ωοθηκών.
Αλλά στις γυναίκες η προστασία μέχρι την εμμηνόπαυση δεν είναι απόλυτη και ίσως αυτό να συμβαίνει επειδή οι περισσότερες γυναίκες είναι ευαίσθητες στο αλάτι, αναφέρει ένα άρθρο ανασκόπησης που παρουσιάστηκε στο Hypertension, το περιοδικό της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας. Η ανασκόπηση υποστηρίζει ότι το χρωμόσωμα XX προδιαθέτει τα θηλυκά σε ευαισθησία στο αλάτι.
Αυτή η προδιάθεση για ευαισθησία στο αλάτι πιθανώς υπάρχει επειδή τα θηλυκά πρέπει σχεδόν να διπλασιάσουν τον όγκο υγρών τους κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Τα οιστρογόνα, πάντως, βοηθούν στον μετριασμό του αυξημένου κινδύνου, τουλάχιστον μέχρι την εμμηνόπαυση, λέει ο Belin de Chantemele. «Η ευαισθησία στο αλάτι είναι ένας από τους κύριους παράγοντες για την υπέρταση. Και, αν κοιτάξετε τους ανθρώπους που έχουν ανθεκτική στη θεραπεία υπέρταση, που είναι οι περισσότεροι, έχουν σε μεγάλο βαθμό ευαισθησία στο αλάτι. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε την αιτία γι’ αυτό».
Ευαισθησία στο αλάτι σημαίνει ότι το σώμα σας έχει μια φυσική τάση να παρακρατεί το αλάτι αντί να το αποβάλλει στα ούρα. Θεωρείται ότι υπάρχει ευαισθησία στο αλάτι όταν η αρτηριακή πίεση μειώνεται ή αυξάνεται πάνω από 10% ως απόκριση στο αλάτι που καταναλώνετε. Η ευαισθησία στο αλάτι υπάρχει περίπου στο 50% των περιπτώσεων της ανθεκτικής υπέρτασης που δεν έχουν άλλο προφανή λόγο, όπως π.χ. όταν υπάρχει πρόβλημα με τα νεφρά. Η ευαισθησία είναι επίσης ένας συνήθης παράγοντας κάνει ανθεκτική την υπέρταση στη θεραπεία.
«Πιστεύουμε ότι κυρίως τα αγγεία που δεν χαλαρώνουν ύστερα από την πρόσληψη νατρίου [μέρος του αλατιού] είναι αυτό που οδηγεί σε αύξηση της αρτηριακής πίεσης», λέει ο Belin de Chantemele. Μελέτες σε ζώα για την ευαισθησία στο αλάτι δείχνουν ότι τα νεφρά, που θα πρέπει να εκκρίνουν την περίσσεια νατρίου όταν καταναλώνεται πολύ αλάτι, λειτουργούν καλά στα θηλυκά. Τα στοιχεία, τόσο από ανθρώπους όσο και από τρωκτικά, δείχνουν ότι τα θηλυκά νεφρά είναι καλύτερα στην απέκκριση αλατιού από τα αρσενικά νεφρά. Το πρόβλημα, είναι στα αγγεία.
«Εάν τα αιμοφόρα αγγεία χαλαρώνουν και επεκτείνονται περισσότερο, τότε μπορείτε να διατηρείτε την αρτηριακή σας πίεση, αλλά εάν δεν χαλαρώνουν, η πίεση ανεβαίνει. «Αργότερα, εκκρίνετε το νάτριο για να μειώσετε τον όγκο του αίματός σας, αλλά η πρώτη απόκριση θα πρέπει να είναι η χαλάρωση των αιμοφόρων αγγείων σας».
Η αλδοστερόνη και τα αγγεία
Οι μελέτες στα τρωκτικά βρήκαν ότι μια ορμόνη, που ονομάζεται αλδοστερόνη δεν δρα σωστά στα θηλυκά, ως απόκριση στο πολύ αλάτι της διατροφής. Στα τρωκτικά που δεν είναι ευαίσθητα στο αλάτι, η αλδοστερόνη μειώνεται λόγω του αλατιού. Αυτό είναι προστατευτικό για τα αιμοφόρα αγγεία. Ωστόσο, στα θηλυκά ποντίκια είναι λιγότερο πιθανό η αλδοστερόνη να μειωθεί και αυτή η αδυναμία μείωσης της αλδοστερόνης οδηγεί σε βλάβες των αιμοφόρων αγγείων και υψηλή αρτηριακή πίεση. Αντίθετα, τα αρσενικά ποντίκια μειώνουν την αλδοστερόνη όταν τους δίνεται μια διατροφή με πολύ αλάτι και δεν αναπτύσσου βλάβη στα αιμοφόρα αγγεία τους ή υψηλή αρτηριακή πίεση. Αυτή η διαφορά μπορεί να είναι ένας λόγος για τον οποίο είναι κλινικά πιο πιθανό τα θηλυκά ποντίκια να έχουν υψηλότερη αρτηριακή πίεση όταν καταναλώνουν περισσότερο αλάτι. Με βάση αυτά τα στοιχεία, και οι γυναίκες μπορεί να είναι πιο ευαίσθητες στο αλάτι από τους άνδρες.
Σύμφωνα με τον Belin de Chantemele επειδή το σώμα των γυναικών είναι προγραμματισμένο για την αναπαραγωγή, πρέπει να έχουν υψηλά επίπεδα αλδοστερόνης. Η αλδοστερόνη παράγεται από τα επινεφρίδια και έχει άμεση επίδραση στην αρτηριακή πίεση ρυθμίζοντας την ισορροπία αλατιού-νερού στο σώμα. Οι γυναίκες τείνουν να έχουν πολύ περισσότερους υποδοχείς για την αλδοστερόνη, που ονομάζονται υποδοχείς μεταλλοκορτικοειδών. Αλλά τα υψηλά επίπεδα αλδοστερόνης είναι γνωστό ότι συμβάλλουν σε κακά πράγματα στο σώμα, όπως εκτεταμένη φλεγμονή, δύσκαμπτα και ουλωμένα αιμοφόρα αγγεία, ακόμη και διεύρυνση της καρδιάς. Στις γυναίκες, υπάρχουν ενδείξεις ότι η αλδοστερόνη είναι ως επί το πλείστον επιβλαβής για τα αιμοφόρα αγγεία, επηρεάζοντας τη σημαντική ικανότητάς τους να διαστέλλονται.
Αυτό που συμβαίνει είναι ότι ορισμένες γυναίκες δεν μπορούν να μειώσουν αρκετά την παραγωγή αλδοστερόνης και αυτό τις προδιαθέτει για ευαισθησία στο αλάτι. Η υψηλότερη ενεργοποίηση του επιθηλιακού καναλιού νατρίου, που ωθεί το σώμα να κρατήσει περισσότερο αλάτι, είναι ένα άλλο αρνητικό για τις γυναίκες. Επίσης, το σύστημα ρενίνης-αγγειοτενσίνης-αλδοστερόνης, το οποίο συντονίζει το έργο της καρδιάς, των αιμοφόρων αγγείων και των νεφρών, καθώς και τη ρύθμιση της ισορροπίας υγρών και ηλεκτρολυτών στο σώμα, τείνει να καταστέλλεται στις γυναίκες.
ΠΗΓΗ: Έντυπο «Περί Υγείας»