Η ακμή είναι μια δερματική κατάσταση που προκαλεί σπυράκια και φλεγμονές, κυρίως στο πρόσωπο, τους ώμους, την πλάτη, τον αυχένα, το στήθος και τα άνω χέρια. Προκύπτει όταν το σμήγμα και τα νεκρά κύτταρα του δέρματος φράζουν τους θύλακες των τριχών, οδηγώντας σε φλεγμονή.
Υπάρχουν διάφοροι τύποι ακμής, όπως τα λευκά σπυράκια, τα μαύρα στίγματα, οι βλατίδες, οι κύστεις και οι οζίδια.
Είναι η πιο συχνή δερματική πάθηση, ειδικά στην εφηβεία, αν και μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Δεν είναι επικίνδυνη, αλλά μπορεί να αφήσει μόνιμα σημάδια στο δέρμα.
Γρήγορα στοιχεία για την ακμή:
-
Εμφανίζεται όταν οι σμηγματογόνοι αδένες ενεργοποιούνται, συνήθως κατά την εφηβεία.
-
Αφορά περίπου 3 στους 4 ανθρώπους ηλικίας 11 έως 30 ετών.
-
Δεν είναι απειλητική για την υγεία, αλλά μπορεί να προκαλέσει ουλές.
-
Παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν την κληρονομικότητα, τον έμμηνο κύκλο, το άγχος, το κλίμα, τη χρήση λιπαρού μακιγιάζ και τη συνήθεια να πιέζουμε τα σπυράκια.
Σπιτικές θεραπείες
Παρόλο που υπάρχουν πολλές προτάσεις για φυσικές θεραπείες, η επιστημονική τεκμηρίωση ποικίλλει.
Διατροφή: Η σχέση διατροφής και ακμής είναι ακόμα υπό μελέτη. Ωστόσο, διατροφή πλούσια σε βιταμίνες A, E και ψευδάργυρο μπορεί να σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο σοβαρής ακμής. Επίσης, διατροφή με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη ίσως βοηθά.
Έλαιο τεϊόδεντρου (tea tree): Έρευνα σε 60 άτομα έδειξε ότι διάλυμα 5% tea tree oil μπορεί να βοηθήσει στην ήπια ή μέτρια ακμή.
Τσάι: Πολυφαινόλες από πράσινο τσάι, όταν εφαρμόζονται τοπικά, ενδέχεται να μειώσουν την παραγωγή σμήγματος.
Ενυδατικές κρέμες: Ειδικά για άτομα που χρησιμοποιούν φαρμακευτικές αγωγές όπως η ισοτρετινοΐνη, ενυδατικές με τουλάχιστον 10% αλόη βέρα ή witch hazel έχουν καταπραϋντική και αντιφλεγμονώδη δράση.
Αιτίες
Το δέρμα διαθέτει πόρους που συνδέονται με σμηγματογόνους αδένες. Αυτοί οι αδένες παράγουν σμήγμα, που μεταφέρει τα νεκρά κύτταρα στην επιφάνεια μέσω των θυλάκων. Όταν το μείγμα αυτό φράζει τους πόρους, αναπτύσσονται βακτήρια όπως το Propionibacterium acnes, προκαλώντας φλεγμονή.
Η ακμή προκαλείται κυρίως από την αύξηση των ανδρογόνων ορμονών, οι οποίες ενεργοποιούν την υπερέκκριση σμήγματος.
Άλλοι παράγοντες περιλαμβάνουν:
-
Φάρμακα με ανδρογόνα ή λίθιο
-
Λιπαρά καλλυντικά
-
Ορμονικές αλλαγές
-
Άγχος και συναισθηματική ένταση
-
Έμμηνος ρύση
Θεραπεία
Η θεραπεία εξαρτάται από τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της ακμής.
Ήπια ακμή:
Μπορεί να αντιμετωπιστεί με τοπικά σκευάσματα (κρέμες, τζελ, λοσιόν) που περιέχουν:
-
Ρεσορκινόλη: αποσυνθέτει λευκά και μαύρα στίγματα
-
Βενζοϋλοϋπεροξείδιο: σκοτώνει βακτήρια, μειώνει το σμήγμα
-
Σαλικυλικό οξύ: μειώνει φλεγμονή και αποφράξεις
-
Θείο: δράση άγνωστη αλλά αποτελεσματική
-
Ρετινοειδή (π.χ. Retin-A): βοηθούν στην ανανέωση κυττάρων
-
Αζελαϊκό οξύ: ενισχύει τα κύτταρα, καταπολεμά τα βακτήρια
Ενδέχεται να υπάρξει παροδικός ερεθισμός.
Μέτρια έως σοβαρή ακμή:
Απαιτεί ιατρική παρέμβαση με:
-
Αντιβιοτικά από το στόμα (ερυθρομυκίνη, τετρακυκλίνη)
-
Αντισυλληπτικά χάπια (σε γυναίκες, καταστέλλουν τις ορμόνες)
-
Ενέσεις κορτικοστεροειδών (για φλεγμονώδεις κύστεις)
-
Τοπικά αντιμικροβιακά (π.χ. κλινδαμυκίνη)
-
Τοπικά ρετινοειδή (adapalene, tretinoin, tazarotene)
Ισοτρετινοΐνη:
Ισχυρό φάρμακο για σοβαρές μορφές ακμής. Απαιτεί προσεκτική παρακολούθηση, λόγω πιθανών παρενεργειών όπως ξηρότητα, αιμορραγίες, αλλαγές στη διάθεση, και σοβαρά προβλήματα σε περίπτωση εγκυμοσύνης.
Τύποι ακμής
-
Λευκά στίγματα: μικρά και κάτω από την επιφάνεια του δέρματος
-
Μαύρα στίγματα: εμφανή στην επιφάνεια, μαύρα λόγω οξείδωσης
-
Βλατίδες: μικρά, ροζ σπυράκια
-
Φλυκταινίδια: κόκκινη βάση με πύον στην κορυφή
-
Οζίδια: βαθιά, επώδυνα σπυράκια
-
Κύστεις: γεμάτες πύον, μπορεί να αφήσουν ουλές
Πρόληψη και διαχείριση
-
Πλένετε το πρόσωπο το πολύ 2 φορές την ημέρα με χλιαρό νερό και ήπιο σαπούνι.
-
Μην πιέζετε ή ξύνετε τα σπυράκια.
-
Αποφύγετε το άγγιγμα του προσώπου.
-
Καθαρίζετε συχνά κινητό, γυαλιά, και αξεσουάρ.
-
Προτιμήστε μακιγιάζ κατάλληλο για ευαίσθητο δέρμα και χωρίς λάδι.
-
Ξυρίζεστε με καθαρά και αιχμηρά ξυραφάκια, μετά από προετοιμασία με ζεστό νερό.
-
Κρατήστε τα μαλλιά καθαρά και αποφύγετε λιπαρά προϊόντα styling.
-
Περιορίστε την έκθεση στον ήλιο, ειδικά αν χρησιμοποιείτε φαρμακευτικά σκευάσματα.
-
Διαχειριστείτε το άγχος, καθώς επιδεινώνει την ακμή.
-
Προτιμήστε ελαφριά και βαμβακερά ρούχα αν η ακμή εμφανίζεται στην πλάτη ή στο στήθος.
Η ακμή είναι συχνό πρόβλημα, αλλά αντιμετωπίζεται. Με τη σωστή προσέγγιση, είναι δυνατή η σημαντική βελτίωση της εικόνας του δέρματος και η αποφυγή ουλών.
