ΕΔΑΕ: Εκστρατεία ενημέρωσης για την Ατοπική Δερματίτιδα
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ατοπικής Δερματίτιδας, η Ελληνική Δερματολογική και Αφροδισιολογική Εταιρεία πραγματοποίησε Συνέντευξη Τύπου με ομιλητές διακεκριμένους επιστήμονες του χώρου.
Η ατοπική δερματίτιδα (αλλιώς ατοπικό ή βρεφικό έκζεμα) είναι μια χρόνια, κνησμώδης, φλεγμονώδης νόσος του δέρματος που εμφανίζεται κυρίως στην παιδική ηλικία και έχει πορεία με εξάρσεις και υφέσεις. Προσβάλλει το 10-20% των παιδιών και το 2-4% των ενηλίκων. Η σοβαρή ατοπική δερματίτιδα στην παιδική ηλικία συσχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αλλεργίας σε τροφικά αλλεργιογόνα.
Τα συμπτώματά της περιλαμβάνουν ξηροδερμία και φλεγμονώδη εξανθήματα, τα οποία καλύπτουν εκτεταμένες περιοχές του σώματος με αποτέλεσμα, το δέρμα στα σημεία αυτά, όχι μόνο να πονά και να προκαλεί έντονο κνησμό ακόμα και κατά τη διάρκεια του ύπνου, αλλά να είναι και πιο ευάλωτο σε μολύνσεις.
Όσο για τις εξελίξεις στην αντιμετώπιση της νόσου, στην Ελλάδα ξεκινά ήδη η κυκλοφορία βιολογικών παραγόντων και μικρών μορίων σε χάπια ή ενέσιμη μορφή για τα περιστατικά μέτριας & σοβαρής μορφής ατοπικής δερματίτιδας. Τα συμπεράσματα από τη χρήση τους στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ δείχνουν μεγάλη αποτελεσματικότητα και ασφάλεια. Με τη βοήθεια των φαρμάκων αυτών αντιμετωπίζονται σχεδόν άμεσα τα βασανιστικά συμπτώματά της νόσου, βελτιώνοντας σημαντικά την ποιότητα ζωής των πασχόντων, ενώ υπάρχουν πολλές μελέτες σε εξέλιξη για νέα φάρμακα τα οποία αναμένεται να προσθέσουν επιπλέον αξιόπιστες θεραπείες. Σε κάθε περίπτωση, ο μόνος που μπορεί να κάνει έγκαιρα και έγκυρα τη διάγνωση και να συστήσει την κατάλληλη θεραπεία είναι ο δερματολόγος.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Πρόεδρος της ΕΔΑΕ Δρ. Ιωάννης Μπάρκης «Σαν δερματολογική κοινότητα, σήμερα είμαστε πολύ χαρούμενοι γιατί με τη βοήθεια των σύγχρονων φαρμάκων μπορούμε να αντιμετωπίσουμε, με εξαιρετικά αποτελέσματα, τα βασανιστικά κλινικά συμπτώματα του δυσίατου αυτού αυτοανόσου νοσήματος, και έτσι να επαναφέρουμε στην κανονικότητα την πολύ διαταραγμένη ποιότητα ζωής των πασχόντων από ατοπική δερματίτιδα. Για να γίνουν όμως αυτά πράξη, θα πρέπει και η πολιτεία να βοηθήσει σημαντικά στην ομαλοποίηση της πολύ δύσκολης μέχρι σήμερα διαδικασίας χορήγησης των σύγχρονων φαρμακευτικών σκευασμάτων, ώστε να γίνει εύκολη και φιλική προς τους θεράποντες Δερματολόγους αλλά και προς τους ταλαιπωρημένους από το νόσημα ασθενείς».
Η Ελληνική Δερματολογική και Αφροδισιολογική Εταιρεία πρωτοστατεί στην εκπαίδευση και ενημέρωση του κοινού γι’ αυτή τη χρόνια, κνησμώδη, φλεγμονώδη νόσο του δέρματος που απασχολεί εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο Έτσι, στο πλαίσιο της Συνέντευξης Τύπου παρουσιάστηκε η φετινή εκστρατεία ενημέρωσης για τη σημασία του δερματολογικού ελέγχου και την αναζήτηση κατάλληλης και εξειδικευμένης θεραπείας, η οποία θα τρέξει μέσα στον Σεπτέμβριο στην τηλεόραση, το ραδιόφωνο, τα social media, καθώς και με outdoor διαφήμιση σε στάσεις λεωφορείων πανελλαδικά.
Σύγχρονη θεραπευτική αντιμετώπιση Ατοπικής Δερματίτιδας
Στη συνένετευξη τύπου της ΕΔΑΕ ο κ. Δημήτριος Σγούρος (Ακαδημαϊκός Υπότροφος Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Β’ Κλινική Αφροδισίων & Δερματικών Νόσων ΠΓΝ “ΑΤΤΙΚΟΝ”) είπε πως η ΑΔ αποτελεί ένα εξαιρετικά συχνό νόσημα σε παιδιά-εφήβους και ενήλικες. Τα άτομα που εκδηλώνουν τις πιο βαριές μορφές της νόσου αντιμετωπίζουν σημαντική επιδείνωση στην ποιότητα ζωής τους (πχ διαταραχές ύπνου, ψυχολογία αλλά και απόδοση στην εργασία τους).
Ακρογωνιαίος λίθος για την αντιμετώπιση της ΑΔ αποτελεί η σωστή ενυδάτωση και φροντίδα του ατοπικού δέρματος και η τοπική θεραπεία των εξάρσεων, πχ με κρέμες ή διαλύματα κορτιζόνης ή και άλλων φαρμάκων.
Ωστόσο, στις μέτριας-βαριάς μορφής ΑΔ τα παραπάνω μέτρα δεν επαρκούν και εκεί πρέπει να δοθεί συστηματική αγωγή από του στόματος ή ενέσιμα. Μέχρι σήμερα, επίσημη ένδειξη για το πιο σοβαρό έκζεμα είχαν η κορτιζόνη (χάπι ή ενέσιμη μορφή) και η κυκλοσπορίνη (χάπι), καθώς τα αντιϊσταμινικά φαίνεται να μη βοηθούν ιδιαίτερα την ΑΔ. Όλοι οι Ιατροί – ανεξαρτήτου ειδικότητας – γνωρίζουμε τα οφέλη αλλά και τις αδυναμίες αυτών των φαρμάκων.
Η κορτιζόνη, αν και αποτελεί μια εξαιρετικά αποτελεσματική αγωγή για την αντιμετώπιση μιας έξαρσης του εκζέματος, εν τούτοις έχει σοβαρά μειονεκτήματα ως προς την ασφάλεια της για μακρόχρονη χορήγηση, η οποία είναι απόλυτη ανάγκη στην ΑΔ, καθώς χαρακτηρίζεται από χρόνια πορεία με εξάρσεις. Συγκεκριμένα, η κορτιζόνη μπορεί να απορρυθμίσει το σάκχαρο των ασθενών, μπορεί να προκαλέσει αρτηριακή υπέρταση, έχει ζητήματα με την οστεοπόρωση και πλήθος άλλων ενδοκρινολογικών θεμάτων.
Η δε ανοσοκαταστολή που προκαλεί είναι γενικευμένη σε μακροχρόνια χορήγηση, κάτι το οποίο ισχύει και για την κυκλοσπορίνη που επίσης χρησιμοποιούμε μέχρι σήμερα στις πιο σοβαρές μορφές ΑΔ.
Κατά συνέπεια, η αντιμετώπιση μιας πιο εκτεταμένης ΑΔ με τα μέχρι σήμερα φάρμακα επέφερε μοιραία και αυξημένη ανοσοκαταστολή των ασθενών με συνεπαγόμενους κινδύνους για περισσότερες και σοβαρότερες λοιμώξεις, για νεοπλασίες, για αστοχίες κατά τον εμβολιασμό κ.ά.
Πλέον, η πρόοδος της Ιατρικής επιστήμης και της Φαρμακολογίας μας προσφέρουν πιο στοχευμένες, περισσότερο ασφαλείς και αποτελεσματικές λύσεις για τη μέτρια-σοβαρή ΑΔ. Αντί να χρειάζεται γενικευμένη καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος, ώστε να πετύχουμε κατάπαυση της δερματικής φλεγμονής, πλέον αυτό μπορεί να επιτευχθεί στοχευμένα σε επίπεδο μορίων και κυττάρων στο επίπεδο του δέρματος. Όλα αυτά χάρις σε 2 νέες κατηγορίες φαρμάκων:
- Τους αναστολείς των ιντερλευκινών 4 και 13, ένα ενέσιμο βιολογικό παράγοντα και
- Τους αναστολείς της Janus κινάσης, μια θεραπεία με καθημερινή λήψη χαπιού
Και οι δύο επιλογές έχουν άριστη αποτελεσματικότητα και βελτίωση όλων των αντικειμενικών (εξάνθημα) και υποκειμενικών (κνησμός) συμπτωμάτων των βαρύτερων μορφών ΑΔ. Εξ ίσου σημαντικό όμως είναι και το πολύ καλό προφίλ ασφαλείας των καινοτόμων αυτών φαρμάκων που δρουν σε επίπεδο μορίων μέσα στα κύτταρα του δέρματος χωρίς να προκαλούν γενικευμένη καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος.
Θεωρούμε ως Δερματολόγοι – Αφροδισιολόγοι, ως θεράποντες Ιατροί των δυσίατων περιστατικών σοβαρής ΑΔ με επίμονα εξανθήματα και βασανιστικό κνησμό πως ο κάθε ασθενής μας πρέπει να έχει ελεύθερη πρόσβαση σε αυτά τα πολύ σύγχρονα θεραπευτικά εργαλεία.
Ατοπική δερματίτιδα στα παιδιά
Όπως ανέφερε ο κ. Γεώργιος Ζαραφωνίτης, (Ms, MD Δ/ντης ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝΠ “Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ”) το 10% -20% των παιδιών πάσχει από ατοπική δερματίτιδα . Σε ελληνική μελέτη, το ποσοστό έφτασε το 30%. Το 45% εμφανίζεται τους πρώτους 6 μήνες της ζωής και στο 70% υφίεται πλήρως προ της εφηβείας. Τα παιδιά με ατοπική δερματίτιδα που την εμφανίζουν έως 2 ετών έχουν 50% πιθανότητα να εμφανίσουν αργότερα άσθμα ή αλλεργική ρινίτιδα. Η σοβαρή κλινική εικόνα στα παιδιά συνυπάρχει με τροφική αλλεργία.
Στα βρέφη οι βλάβες αφορούν κεφάλι και άκρα και κορμό ενώ αργότερα αφορούν όλο το σώμα στις καμπτικές κυρίως επιφάνειες. Συνυπάρχει με άλλα φλεγμονώδη νοσήματα και επιπλέκεται με έλλειψη ύπνου και ψυχιατρικές διαταραχές.
Προληπτικά πρέπει να γίνεται χρήση βαμβακερών ρούχων, αποφυγή πισίνας με χλώριο, αποφυγή ακάρεων και σκόνης καθώς και αποφυγή επαφής με τρίχωμα ζώων. Στα προληπτικά μέτρα περιλαμβάνεται και η καλή ενυδάτωση του δέρματος σε λουτρό με χλιαρό νερό και αμέσως μετά μαλακτικά ή προϊόντα με ουρία ή γαλακτικό αμμώνιο.
Η θεραπεία :
1) ενυδάτωση δέρματος
2) τοπική θεραπεία με κορτιζόνη ή αναστολείς καλσινευρίνης τελευταία δοκιμάζονται και νέα φάρμακα (JAK-αναστολείς)
3) συστηματική θεραπεία με κυκλοσπορίνη ή μεθοτρεξάτη που σήμερα αποφεύγονται λόγω επικινδυνότητας και στη θέση τους εφαρμόζονται νέοι φαρμακευτικοί παράγοντες που δυστυχώς στην Ελλάδα συνταγογραφούνται με πολύ δύσκολο τρόπο από αβελτηρία της ελληνικής πολιτείας.
Σύμφωνα τέλος με την κυρία ΗΛΕΚΤΡΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ (Καθηγήτρια Δερματολογίας-Αφροδισιολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ – Α’ Κλινική Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Νοσοκομείο “Ανδρέας Συγγρός”) η ατοπική δερματίτιδα είναι μία χρόνια, κνησμώδης, φλεγμονώδης νόσος του δέρματος που χαρακτηρίζεται από υφέσεις και εξάρσεις. Εκδηλώνεται με έντονο κνησμό και αίσθημα καύσου και το δέρμα που πάσχει είναι ερυθρό και πολύ ξηρό. Ο κνησμός διαρκεί όλη την ημέρα, διαταράσσει ακόμα και τον ύπνο των ασθενών και επηρεάζει πολύ την ποιότητα της ζωής τους.
Η ατοπική δερματίτιδα παρουσιάζει αύξηση τα τελευταία χρόνια στις λεγόμενες «δυτικές» χώρες. Συνήθως εμφανίζεται στην παιδική ηλικία (80% πριν τα 5 έτη) αλλά μπορεί να εμφανιστεί και στην ενήλικη ζωή. Υπάρχει ένα κληρονομικό υπόβαθρο στους ασθενείς με ατοπική δερματίτιδα, αλλά στην εμφάνισή της συντελούν και παράγοντες από το περιβάλλον. Δεν μεταδίδεται.
Ευτυχώς, η ατοπική δερματίτιδα βελτιώνεται σημαντικά με την πάροδο των ετών. Έτσι, το 80% των ασθενών με έναρξη στην παιδική ηλικία έχει ιαθεί στην προεφηβική ηλικία. Ευτυχώς πάλι, οι περισσότεροι ασθενείς εμφανίζουν ήπια συμπτώματα. Μόνο στο 20% των ασθενών η συμπτωματολογία είναι μέτρια προς σοβαρή.
Τα ήπια περιστατικά αντιμετωπίζονται με επιτυχία με τοπική αγωγή. Στα πιο σοβαρά περιστατικά μπορεί να χρειαστούν και φάρμακα από το στόμα. Δυστυχώς, τα φάρμακα που παραδοσιακά χρησιμοποιούμε για την ατοπική δερματίτιδα έχουν ανεπιθύμητες ενέργειες και δεν μπορούν να χορηγηθούν για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Γι’ αυτό είναι πολύ σημαντική η πρόσβαση των ασθενών αυτών στα καινούρια φάρμακα που τα τελευταία χρόνια διαθέτουμε για την αντιμετώπιση της νόσου.