Μια πρόσφατη έρευνα του Δικτύου Δράσης για τα Φυτοφάρμακα (Pesticide Action Network Europe – PAN) αποκαλύπτει ανησυχητικά ευρήματα για την παρουσία «παντοτινών χημικών» σε προϊόντα δημητριακών σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Όπως δείχνουν τα δεδομένα, τα δημητριακά πρωινού καταγράφουν τις υψηλότερες συγκεντρώσεις, φτάνοντας σε επίπεδα έως και 100 φορές μεγαλύτερα από αυτά που συναντώνται στο νερό της βρύσης.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η χημική ουσία τριφθοροξικό οξύ (TFA) – που προκύπτει από τη διάσπαση φυτοφαρμάκων με PFAS – ανιχνεύθηκε σε σειρά τροφίμων: από δημοφιλή δημητριακά και γλυκίσματα μέχρι ζυμαρικά, κρουασάν, αλεύρι, ψωμί ολικής αλέσεως και λευκό ψωμί.
Οι PFAS, χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία εδώ και δεκαετίες, είναι γνωστές για την εξαιρετική ανθεκτικότητά τους. Επειδή χρειάζονται εκατοντάδες χρόνια για να αποσυντεθούν, χαρακτηρίζονται ως «παντοτινά χημικά» και παραμένουν στο περιβάλλον για πολύ μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Με δεδομένο ότι αυτές οι ουσίες διαρρέουν εύκολα στο έδαφος ή στο νερό, η συσσώρευσή τους στην τροφική αλυσίδα θεωρείται πλέον πιθανότατα αναπόφευκτη. Παράλληλα, οι επιπτώσεις τους στην ανθρώπινη υγεία γίνονται σταδιακά πιο εμφανείς, καθώς έρευνες συνδέουν ορισμένες από αυτές με σοβαρές ασθένειες, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου.
Το TFA, ειδικότερα, θεωρείται τοξικό για το αναπαραγωγικό σύστημα και μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα, τη λειτουργία των οργάνων και την ανάπτυξη του εμβρύου. Επιπλέον, σχετίζεται με διαταραχές του θυρεοειδούς, του ήπατος και του ανοσοποιητικού.
Ακτιβιστικές οργανώσεις ζητούν πλέον από τις κυβερνήσεις της Ευρώπης να θεσπίσουν αυστηρότερα όρια ασφαλείας για το TFA και να προχωρήσουν σε πλήρη απαγόρευση των φυτοφαρμάκων PFAS, ενώ τονίζεται ότι μέχρι σήμερα δεν υφίσταται συστηματική παρακολούθηση των επιπέδων του TFA στα τρόφιμα.
Τι έδειξαν τα εργαστηριακά ευρήματα
Η ανάλυση αφορούσε 65 προϊόντα δημητριακών σε 16 ευρωπαϊκές χώρες, αποτελώντας την πρώτη τέτοιου είδους μελέτη σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ερευνητικά στοιχεία είχαν ήδη αποκαλύψει την παρουσία υψηλών συγκεντρώσεων TFA στο κρασί και στο νερό της βρύσης, ενώ η υδατοδιαλυτότητα της ουσίας επιτρέπει στα φυτά να την απορροφούν μέσω του εδάφους.
Συνολικά, το TFA εντοπίστηκε στο 81,5% των δειγμάτων (53 από τα 65). Τα προϊόντα με βάση το σιτάρι εμφάνισαν ιδιαίτερα υψηλές συγκεντρώσεις. Οι μεγαλύτερες τιμές καταγράφηκαν σε δημητριακά πρωινού από την Ιρλανδία, ενώ ακολουθούν ψωμιά ολικής άλεσης από το Βέλγιο και τη Γερμανία, καθώς και η γαλλική μπαγκέτα.
Η ουσία ανιχνεύθηκε ακόμη σε προϊόντα όπως σπαγγέτι, μπισκότα και άλλες βασικές τροφές.
Όπως υπογράμμισε η Σαλομέ Ροϊνέλ, υπεύθυνη πολιτικής στην PAN Europe: «Όλοι οι άνθρωποι εκτίθενται στο TFA μέσω πολλών οδών, συμπεριλαμβανομένων των τροφίμων και του πόσιμου νερού. Τα ευρήματά μας αναδεικνύουν την επείγουσα ανάγκη για άμεση απαγόρευση των φυτοφαρμάκων PFAS, ώστε να σταματήσει η περαιτέρω επιμόλυνση της τροφικής αλυσίδας».
Από την πλευρά της, η Αγγελική Λυσιμάχου, επικεφαλής επιστήμης και πολιτικής στο PAN Europe, σημείωσε: «Όλα τα δείγματα υπερέβαιναν το προκαθορισμένο μέγιστο όριο υπολειμμάτων. Δεν μπορούμε να εκθέτουμε τα παιδιά σε αναπαραγωγικά τοξικές ουσίες. Αυτό απαιτεί άμεση δράση».
