Ηλεκτρολύτες: Ο ρόλος τους και πότε χρειάζονται προσοχή

Οι ηλεκτρολύτες αποτελούν ουσίες που, όταν διαλύονται στο νερό, αποκτούν ηλεκτρικό φορτίο. Το σώμα μας εξαρτάται από αυτά τα φορτισμένα σωματίδια για να διατηρεί σημαντικές λειτουργίες, όπως η επικοινωνία των νεύρων, η σύσπαση των μυών, η σωστή ενυδάτωση, η ρύθμιση του pH και η σταθερότητα της αρτηριακής πίεσης.

Δεδομένου ότι οι νευρικοί και μυϊκοί ιστοί βασίζονται στην «ηλεκτρική» δραστηριότητα, η ισορροπία ηλεκτρολυτών είναι ζωτικής σημασίας.

Τι σημαίνει «ανισορροπία ηλεκτρολυτών»;

Η ανισορροπία εμφανίζεται όταν τα επίπεδα ενός ή περισσότερων ηλεκτρολυτών στο αίμα πέσουν κάτω ή ανέβουν πάνω από τα φυσιολογικά όρια. Οι αιτίες μπορεί να περιλαμβάνουν:

• απώλεια υγρών (έντονη εφίδρωση, διάρροια, εμετούς),

• ανεπαρκή πρόσληψη μέσω διατροφής,

• φάρμακα όπως τα διουρητικά,

• νοσήματα (π.χ. νεφρική δυσλειτουργία, καρδιακή ανεπάρκεια),

• ορμονικές αλλαγές.

Οι νεφροί και τα ορμονικά συστήματα εργάζονται διαρκώς για τη διατήρηση αυτής της ισορροπίας. Ωστόσο, όταν η διαταραχή είναι έντονη ή παρατείνεται, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα.

Τα σημάδια που χρειάζονται προσοχή

Η συμπτωματολογία εξαρτάται από το είδος της διαταραχής (έλλειψη ή περίσσεια) και περιλαμβάνει:

• Ακανόνιστος καρδιακός ρυθμός

• Μυϊκή αδυναμία, σπασμοί ή κράμπες

• Μεταβολές στην αρτηριακή πίεση

• Έντονη κόπωση ή λήθαργος

• Μούδιασμα ή μυρμηκίαση

• Σύγχυση ή προβλήματα συγκέντρωσης

• Σπασμοί σε σοβαρές περιπτώσεις

Παράδειγμα: Υπερασβεστιαιμία

Η υπερβολική αύξηση του ασβεστίου στο αίμα μπορεί να εμφανιστεί σε ορισμένους τύπους καρκίνου (μαστού, πνεύμονα, πολλαπλό μυέλωμα). Τα χαρακτηριστικά συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Συχνουρία και έντονη δίψα

• Ναυτία, εμετούς, κοιλιακό πόνο

• Κόπωση, υπνηλία, αλλαγές διάθεσης

• Ακανόνιστος καρδιακός παλμός

• Σύγχυση έως κώμα σε βαριές περιπτώσεις

Η εργαστηριακή εξέταση είναι απαραίτητη για επιβεβαίωση, καθώς πολλά από αυτά τα σημεία μπορεί να σχετίζονται και με τη βασική νόσο ή τη θεραπεία.

Συχνές αιτίες ανισορροπίας

Μεταξύ των πιο κοινών παραγόντων συγκαταλέγονται:

• Έντονη άσκηση χωρίς σωστή αναπλήρωση υγρών και αλάτων

• Παρατεταμένοι εμετοί ή διάρροια

• Αφυδάτωση κατά τον καύσωνα

• Διουρητικά και άλλα φάρμακα που επηρεάζουν το ισοζύγιο ηλεκτρολυτών

• Νεφρική νόσος ή καρδιακή ανεπάρκεια

• Προχωρημένη ηλικία (οι νεφροί είναι λιγότερο αποδοτικοί)

Πώς γίνεται ο έλεγχος ηλεκτρολυτών;

Ένας εργαστηριακός έλεγχος μετρά βασικές τιμές όπως νάτριο, κάλιο και χλωριούχα. Χρησιμοποιείται τόσο σε τσεκ-απ ρουτίνας όσο και σε ασθενείς με υποψία διαταραχών υγρών ή νεφρικής/καρδιακής δυσλειτουργίας. Όταν εντοπιστεί απόκλιση, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει επανάληψη των μετρήσεων ή πρόσθετους ελέγχους, όπως αέρια αίματος σε σοβαρά περιστατικά.

Πότε χρειάζονται συμπληρώματα ηλεκτρολυτών;

Η λήψη συμπληρωμάτων δεν είναι απαραίτητη για όλους. Ιατρική καθοδήγηση συνιστάται εάν:

• υπάρχει επίμονος εμετός ή διάρροια,

• γίνεται έντονη άσκηση σε ζέστη με αυξημένη εφίδρωση,

• λαμβάνονται διουρητικά ή άλλα φάρμακα που επηρεάζουν ηλεκτρολύτες,

• συνυπάρχουν νεφρικές ή καρδιακές παθήσεις,

• εμφανίζονται συμπτώματα όπως κράμπες, αδυναμία, ακανόνιστος σφυγμός ή σύγχυση.