Κολύμπι σε λίμνες και ποτάμια: Ποιοι είναι οι κίνδυνοι για την υγεία

Το κολύμπι σε φυσικά νερά, όπως ποτάμια και λίμνες, έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλές τα τελευταία χρόνια, καθώς πολλοί αναζητούν έναν οικονομικό τρόπο άσκησης και επαφής με τη φύση. Ωστόσο, οι έντονες βροχοπτώσεις, οι υπερχειλίσεις αποχετευτικών δικτύων και οι αγροτικές απορροές μπορούν να επιβαρύνουν την ποιότητα των υδάτων και να αυξήσουν τον κίνδυνο ασθενειών. 

Παρότι το άγριο κολύμπι συνδέεται με οφέλη για την ψυχική υγεία και τη μείωση του άγχους, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η επαφή με μολυσμένα νερά μπορεί να προκαλέσει προβλήματα υγείας. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος όταν οι κολυμβητές καταπίνουν νερό ή κολυμπούν μετά από έντονη κακοκαιρία.

Λύματα, βακτήρια και τοξικά φύκια

Οι σύγχρονες υποδομές έχουν βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα πολλών ποταμών, όμως τα ακραία καιρικά φαινόμενα μπορούν να ανατρέψουν γρήγορα την κατάσταση. Οι έντονες βροχές ενδέχεται να υπερφορτώσουν τα αποχετευτικά συστήματα, οδηγώντας σε απελευθέρωση νερού με λύματα απευθείας σε ποτάμια.

Η κολύμβηση σε τέτοια νερά μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο γαστρεντερικών λοιμώξεων, ιδιαίτερα όταν υπάρχει κατάποση νερού. Τα παιδιά θεωρούνται πιο ευάλωτα, καθώς συνήθως καταπίνουν μεγαλύτερες ποσότητες κατά το κολύμπι.

Μία από τις πιο σοβαρές λοιμώξεις που μπορεί να μεταδοθούν μέσω μολυσμένων υδάτων είναι η λεπτοσπείρωση, η οποία προκαλείται από βακτήρια που μεταφέρονται μέσω των ούρων τρωκτικών και ζώων. Αν και παραμένει σπάνια, μπορεί σε σοβαρές περιπτώσεις να οδηγήσει σε επιπλοκές.

Παράλληλα, τα ζεστά και στάσιμα νερά μπορούν να ευνοήσουν την ανάπτυξη κυανοβακτηρίων, γνωστών και ως κυανοπράσινα φύκια. Οι οργανισμοί αυτοί μπορεί να απελευθερώσουν τοξίνες που προκαλούν ερεθισμούς στο δέρμα και τα μάτια, ενώ σε σπανιότερες περιπτώσεις επηρεάζουν το ήπαρ ή το νευρικό σύστημα.

Πότε πρέπει να αποφεύγεται το κολύμπι

Οι ειδικοί συστήνουν να αποφεύγεται η κολύμβηση σε φυσικά νερά μετά από έντονες βροχοπτώσεις ή καταιγίδες, καθώς τότε αυξάνονται οι πιθανότητες ρύπανσης.

Ενδείξεις ότι ένα σημείο μπορεί να μην είναι ασφαλές αποτελούν:

• το θολό ή πρασινωπό νερό,
• οι επιφανειακές μεμβράνες, ο αφρός ή οι συσσωματώσεις,
• οι καφέ απορροές,
• η μυρωδιά χημικών ή λυμάτων,
• η παρουσία νεκρών ψαριών.

«Ανθεκτικά στα αντιβιοτικά βακτήρια υπάρχουν σε ποτάμια περιβάλλοντα, που μπορεί να προέρχονται από πηγές ρύπανσης όπως εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων», λέει η Isobel Stanton, περιβαλλοντική μικροβιολόγος από το Βρετανικό Κέντρο Οικολογίας και Υδρολογίας.

Η αντοχή στα αντιβιοτικά αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα ανησυχίας, καθώς μπορεί να κάνει ορισμένες λοιμώξεις δυσκολότερες στη θεραπεία.

Οι έλεγχοι ποιότητας δεν αρκούν πάντα

Οι επίσημες μετρήσεις ποιότητας νερού βασίζονται κυρίως στην ανίχνευση βακτηρίων όπως η E. coli και οι εντερόκοκκοι. Ωστόσο, οι έλεγχοι δεν μπορούν πάντα να αποτυπώσουν άμεσα ξαφνικά επεισόδια ρύπανσης, ιδιαίτερα μετά από ακραία καιρικά φαινόμενα.

Η ποιότητα των εσωτερικών υδάτων, όπως ποτάμια και λίμνες, μπορεί να επηρεάζεται περισσότερο από λύματα, αγροτικές απορροές και ρύπους που μεταφέρονται από την ξηρά, σε σχέση με τις παράκτιες περιοχές όπου υπάρχει μεγαλύτερη διάλυση.

Για ασφαλέστερη κολύμβηση, οι ειδικοί προτείνουν επιλογή σημείων μακριά από αγωγούς εκροής, λιμάνια και περιοχές με έντονη αγροτική ή κτηνοτροφική δραστηριότητα. Παράλληλα, συνιστούν να αποφεύγεται η κολύμβηση από άτομα με ανοιχτές πληγές, εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα ή όταν πρόκειται για μικρά παιδιά χωρίς επίβλεψη.

Το άγριο κολύμπι δεν χρειάζεται να αποφεύγεται, αλλά απαιτεί σωστή ενημέρωση και προσοχή. Η επιλογή της κατάλληλης στιγμής, η παρατήρηση των συνθηκών του νερού και η γνώση των πιθανών κινδύνων μπορούν να κάνουν την εμπειρία ασφαλέστερη.