Νέα έρευνα εντοπίζει ανησυχητικά επίπεδα τοξικών ουσιών τύπου PFAS — γνωστών και ως «αιώνια χημικά» — σε θαλασσινά όπως γαρίδες, αστακό και τόνο κονσέρβας.
Τα PFAS (πολυφθοροαλκυλιωμένες ουσίες) είναι μια κατηγορία ανθρώπινα παραγόμενων χημικών ενώσεων που χαρακτηρίζονται από εξαιρετική ανθεκτικότητα στο περιβάλλον και στον ανθρώπινο οργανισμό. Η επιστημονική κοινότητα έχει εκφράσει αυξανόμενη ανησυχία για την τοξικότητα αυτών των ουσιών και τις πιθανές επιπτώσεις τους στην υγεία.
Παρότι οι ερευνητές δεν συνιστούν την αποφυγή κατανάλωσης ψαριών, καλούν σε περισσότερη έρευνα για τις συνέπειες αυτών των χημικών στον άνθρωπο.
Τι έδειξε η μελέτη
Οι ερευνητές μελέτησαν τις διατροφικές συνήθειες και την έκθεση σε PFAS κατοίκων του Πόρτσμουθ, Νιού Χάμσαϊρ, μιας περιοχής με υψηλή κατανάλωση θαλασσινών. Η μελέτη είχε δύο σκέλη:
Διεξήχθη έρευνα σε 1.829 άτομα τον Ιούνιο του 2021 σχετικά με την κατανάλωση θαλασσινών, τόσο σε ενήλικες όσο και σε παιδιά 2–11 ετών. Το 95% των ενηλίκων δήλωσε ότι κατανάλωσε θαλασσινά τον τελευταίο χρόνο, κυρίως:
- γαρίδες
- μπακαλιάρο
- σολομό
- τόνο κονσέρβας
Οι ερευνητές αγόρασαν δείγματα θαλασσινών από τοπική αγορά και ανίχνευσαν 26 διαφορετικούς τύπους PFAS σε αυτά. Οι συγκεντρώσεις για γαρίδες και αστακό κυμάνθηκαν έως 1.74 και 3.30 ng/g αντίστοιχα.
Αυτό υποδηλώνει ότι άτομα που καταναλώνουν συχνά θαλασσινά μπορεί να εκτίθενται σε αυξημένα επίπεδα αυτών των ουσιών.
Ποιες είναι οι επιπτώσεις των PFAS;
Αν και δεν είναι πλήρως γνωστό το σύνολο των επιπτώσεων των PFAS, η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ (EPA) προτείνει τη μείωση της έκθεσης όσο το δυνατόν περισσότερο.
Η επικεφαλής της μελέτης, δρ Megan Romano, επίκουρη καθηγήτρια επιδημιολογίας στο Geisel School of Medicine του Dartmouth College, δήλωσε ότι τα PFAS είναι «μια μεγάλη οικογένεια εξαιρετικά ανθεκτικών, ανθρωπογενών χημικών ουσιών με βάση άνθρακα-φθόριο».
Τα PFAS χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες σε προϊόντα που αντέχουν στο νερό, στο λίπος και στους λεκέδες, όπως αντικολλητικά σκεύη, συσκευασίες τροφίμων και προϊόντα καθαρισμού.
«Οι PFAS επηρεάζουν πολλαπλά συστήματα του σώματος και σχετίζονται με ανεπιθύμητες επιπτώσεις όπως αυξημένη χοληστερόλη, χαμηλότερο βάρος γέννησης, υπέρταση κύησης, μειωμένη απόκριση στα εμβόλια και καρκίνο των νεφρών και των όρχεων», εξήγησε η Romano.
Πώς εκτίθεται κανείς σε PFAS;
Η διαιτολόγος Kristin Kirkpatrick, αν και δεν συμμετείχε στη μελέτη, επεσήμανε ότι τα PFAS εισέρχονται στο σώμα κυρίως μέσω:
-
βιομηχανικής έκθεσης
-
μολυσμένου πόσιμου νερού
-
τροφίμων που καλλιεργούνται ή αλιεύονται σε περιοχές με υψηλή παρουσία PFAS
-
οικιακών προϊόντων και υλικών συσκευασίας τροφίμων (π.χ. κουτιά πίτσας, σακούλες ποπ κορν μικροκυμάτων)
Η Romano πρόσθεσε ότι τα PFAS έχουν βρεθεί και σε κρέας, γαλακτοκομικά και άλλες καθημερινές τροφές.
Είναι ασφαλές να συνεχίσουμε να τρώμε θαλασσινά;
Η δρ Romano τόνισε ότι δεν πρέπει να αποφεύγεται η κατανάλωση θαλασσινών, καθώς αποτελούν σημαντικό μέρος μιας υγιεινής διατροφής και πηγή πολύτιμων θρεπτικών συστατικών.
«Το πρόβλημα είναι πιο σύνθετο, αφού οι διατροφικές πηγές PFAS είναι πολλές, και πρέπει να σταθμιστεί το ρίσκο και το όφελος», ανέφερε.
Πρόσθεσε ότι κάποιες επιλογές ψαριών που θεωρούνται ασφαλέστερες όσον αφορά τον υδράργυρο, μπορεί να έχουν μεγαλύτερη συγκέντρωση PFAS, γεγονός που ενισχύει τη σημασία μιας ποικίλης και ισορροπημένης διατροφής.
Τα οφέλη των θαλασσινών στη διατροφή
Η Kirkpatrick υπογράμμισε ότι τα ψάρια είναι «από τις πιο θρεπτικές τροφές», παρέχοντας:
-
πρωτεΐνη
-
ωμέγα-3 λιπαρά οξέα
-
βιταμίνες του συμπλέγματος Β
-
βιταμίνη D
-
και άλλα απαραίτητα ιχνοστοιχεία
Τα θαλασσινά κατέχουν κεντρικό ρόλο σε υγιεινές διατροφές, όπως η μεσογειακή και η σκανδιναβική.
Οι ισχύουσες διατροφικές οδηγίες προτείνουν τουλάχιστον 2–2,5 μερίδες θαλασσινών την εβδομάδα για ενήλικες και παιδιά, ενώ άτομα σε εγκυμοσύνη ή γαλουχία συνιστάται να καταναλώνουν τουλάχιστον 3 μερίδες εβδομαδιαίως.
