ΕΕ: 35.000 θάνατοι ετησίως από ανθεκτικά βακτήρια
Περίπου 35.000 άνθρωποι στην Ευρωπαϊκή Ένωση πεθαίνουν κάθε χρόνο από λοιμώξεις που προκαλούνται από βακτήρια ανθεκτικά στα αντιβιοτικά.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC), οι επιπτώσεις της μικροβιακής αντοχής στη δημόσια υγεία είναι εξίσου σοβαρές με εκείνες της γρίπης, της φυματίωσης και του HIV/AIDS συνολικά.
«Μικροβιακή αντοχή έχουμε όταν τα μικρόβια δεν καταπολεμώνται πλέον με τα φάρμακα που συνήθως χρησιμοποιούμε», εξήγησε στο Euronews η Fiona Walsh, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Maynooth της Ιρλανδίας. Σε ασθενείς με πολυανθεκτικά βακτήρια, οι γιατροί καταφεύγουν συχνά σε συνδυασμούς φαρμάκων, που μερικές φορές αποτυγχάνουν κι αυτοί. «Δυστυχώς, κάποιοι άνθρωποι θα πεθάνουν», σημείωσε.
σύμφωνα με μελέτη στο The Lancet, η βακτηριακή αντοχή θα μπορούσε να προκαλέσει άμεσα 39 εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως από το 2025 έως το 2050.
Στην εξάπλωση της αντοχής συμβάλλουν η αλόγιστη λήψη των αντιβιοτικών από τους ανθρώπους, η χορήγησή τους στην κτηνοτροφία, οι κακές συνθήκες υγιεινής και η ρύπανση. Τα βακτήρια, αλλά και τα γονίδια που τους επιτρέπουν να «νικούν» τα φάρμακα, μετακινούνται από τον άνθρωπο στα ζώα, στο νερό και στο έδαφος, και αντίστροφα.
Γι’ αυτό οι ερευνητές στρέφονται όλο και περισσότερο στην προσέγγιση «Ενιαία Υγεία» (One Health), σύμφωνα με την οποία η ανθρώπινη ευεξία είναι άρρηκτα δεμένη με εκείνη των ζώων και των οικοσυστημάτων.
«Το καλό είναι ότι υπάρχουν πολλοί τρόποι να εξουδετερώσουμε τα βακτήρια, αλλά και να προστατευτούμε», τονίζει η Walsh. Ένας από αυτούς είναι τα εμβόλια, που περιορίζουν τις λοιμώξεις και, κατ’ επέκταση, την ανάγκη για αντιβιοτικά. Ως προς αυτό, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) εκτιμά ότι η καλύτερη αξιοποίησή τους θα μπορούσε να μειώσει την παγκόσμια κατανάλωση αντιβιοτικών κατά 2,5 δισεκατομμύρια δόσεις τον χρόνο.
Εξίσου σημαντική, κατά την ίδια, είναι η καλή γενική υγεία, που ελαχιστοποιεί την πιθανότητα μιας λοίμωξης να χρειαστεί φαρμακευτική αγωγή, ιδίως στους ηλικιωμένους και σε όσους έχουν εξασθενημένη άμυνα. Ρόλο παίζει και το μικροβίωμα: «Χρειαζόμαστε τα βακτήρια για να ζήσουμε, στο έντερο, στο δέρμα, στο στόμα. Αν το δικό μας βακτηριακό σύστημα είναι υγιές, βοηθά τον οργανισμό να αντιστέκεται», εξηγεί η καθηγήτρια, προειδοποιώντας ότι η κατάχρηση αντιβιοτικών και απολυμαντικών μπορεί να διαταράξει αυτή τη φυσική προστασία.
Η Ελλάδα στην «πρώτη γραμμή» του προβλήματος
Για τη χώρα μας, ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα άμεσος. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ECDC για το 2024, η Ελλάδα καταναλώνει περισσότερα αντιβιοτικά από κάθε άλλο κράτος-μέλος: 29,9 καθορισμένες ημερήσιες δόσεις ανά 1.000 κατοίκους, έναντι 20,3 κατά μέσο όρο στην Ένωση.
Την ίδια στιγμή, όσον αφορά τα νοσοκομεία, το Κέντρο καταγράφει ότι το 2022 το 72% των στελεχών Klebsiella pneumoniae ήταν ανθεκτικά στις καρβαπενέμες, αντιβιοτικά «τελευταίας γραμμής», ποσοστό από τα υψηλότερα στην Ευρώπη.