Ηλιακά εγκαύματα: Ακόμη και λίγα μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο καρκίνου του δέρματος
Τα καλοκαίρια της παιδικής ηλικίας, όταν το δέρμα κοκκίνιζε από την έκθεση στον ήλιο και λίγες ημέρες αργότερα ξεφλούδιζε, μπορεί να έχουν αφήσει πιο μόνιμο αποτύπωμα στην υγεία απ’ όσο πιστεύαμε.
Μεγάλη μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Dermatology δείχνει ότι τα επαναλαμβανόμενα και έντονα ηλιακά εγκαύματα συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ακανθοκυτταρικού καρκινώματος του δέρματος, μιας από τις συχνότερες μορφές καρκίνου του δέρματος.
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 17 διαφορετικές μελέτες, στις οποίες συμμετείχαν συνολικά περισσότεροι από 321.000 άνθρωποι. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι είχαν ιστορικό επώδυνων, σοβαρών εγκαυμάτων ή εγκαυμάτων με φουσκάλες παρουσίαζαν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα σε σύγκριση με όσους δεν είχαν υποστεί αντίστοιχες βλάβες.
Ειδικότερα, όσοι ανέφεραν μέτρια συχνότητα σοβαρών ηλιακών εγκαυμάτων κατά τη διάρκεια της ζωής τους είχαν 51% υψηλότερες πιθανότητες εμφάνισης της νόσου. Όταν τα εγκαύματα ήταν συχνά, η αύξηση έφτανε το 69%.
Ακόμη πιο έντονη ήταν η συσχέτιση όταν τα εγκαύματα είχαν συμβεί στην παιδική ηλικία. Σε ορισμένες αναλύσεις, η συχνή εμφάνιση σοβαρών εγκαυμάτων στα πρώτα χρόνια της ζωής συνδέθηκε με έως και τριπλάσια πιθανότητα εμφάνισης ακανθοκυτταρικού καρκινώματος αργότερα. Ακόμη και ένας μικρός αριθμός σοβαρών εγκαυμάτων φαίνεται να μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο.
Τι προκαλεί ένα ηλιακό έγκαυμα
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το ηλιακό έγκαυμα δεν αποτελεί απλώς μια προσωρινή φλεγμονώδη αντίδραση του δέρματος. Η υπεριώδης ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο DNA των κυττάρων του δέρματος.
Ο οργανισμός προσπαθεί να αποκαταστήσει αυτές τις βλάβες, όμως κατά τη διαδικασία μπορεί να προκύψουν σφάλματα. Με την πάροδο του χρόνου, οι μεταλλάξεις αυτές είναι δυνατό να συσσωρευτούν και να συμβάλουν στην ανάπτυξη καρκίνου.
Η ογκολόγος Adrienne Victor, από το Ινστιτούτο Καρκίνου Wilmot του Πανεπιστημίου του Ρότσεστερ στις ΗΠΑ, χαρακτηρίζει τα σοβαρά ηλιακά εγκαύματα περιστατικά που μπορεί να έχουν συνέπειες σε βάθος χρόνου.
Το γεγονός ότι ο πόνος και η ερυθρότητα υποχωρούν μετά από λίγες ημέρες δεν σημαίνει ότι έχει εξαφανιστεί και η κυτταρική βλάβη που προκλήθηκε.
Αντίστοιχα ευρήματα έχουν προκύψει και από προηγούμενες μελέτες για άλλες μορφές καρκίνου του δέρματος. Τα σοβαρά εγκαύματα, ιδιαίτερα κατά την παιδική και εφηβική ηλικία, έχουν συσχετιστεί τόσο με το μελάνωμα όσο και με το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα. Το βασικό μήνυμα είναι ότι η βλάβη από την υπεριώδη ακτινοβολία έχει σωρευτικό χαρακτήρα.
Δεν ευθύνεται μόνο η έκθεση στον ήλιο
Ο ήλιος δεν αποτελεί, βέβαια, τον μοναδικό παράγοντα κινδύνου. Η γενετική προδιάθεση, το κάπνισμα και άλλες συνήθειες μπορούν επίσης να επηρεάσουν την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του δέρματος.
Προσοχή χρειάζεται και στη χρήση σολάριουμ, καθώς η τεχνητή υπεριώδης ακτινοβολία έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο μελανώματος.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνουν οι ειδικοί στην προστασία των παιδιών, τα οποία συχνά περνούν πολλές ώρες στον ήλιο και δεν χρησιμοποιούν πάντα σωστά το αντηλιακό.
Η αποφυγή της έντονης ηλιοφάνειας τις μεσημεριανές ώρες, η παραμονή στη σκιά, η χρήση κατάλληλων ρούχων και η συστηματική εφαρμογή αντηλιακού μπορούν να περιορίσουν σημαντικά την πιθανότητα ηλιακού εγκαύματος και, κατ’ επέκταση, τη συσσωρευμένη βλάβη από την υπεριώδη ακτινοβολία.