Καρδιαγγειακά Νοσήματα στις Γυναίκες

Γράφει η Άγγελική -Ινέτζη Κων. Δημητρακάκη

Οι καρδιαγγειακές παθήσεις είναι η κύρια αιτία θανάτου στις γυναίκες καθώς σκοτώνουν μία γυναίκα κάθε 80 δευτερόλεπτα περίπου. Έχει παρατηρηθεί ότι το 50% των γυναικών στην αναπαραγωγική ηλικία, έχουν ήδη κακή καρδιαγγειακή υγεία.

Συγκεκριμένα στην ηλικία άνω των 50 ετών, κοντά στο 50% με 55% των θανάτων στις γυναίκες οφείλεται σε καρδιαγγειακές παθήσεις. Και το πλέον ανησυχητικό είναι ότι η καρδιαγγειακή νόσος στις γυναίκες έχει  υψηλότερη θνητότητα απ’ ό,τι στους άνδρες

Στις γυναίκες πρέπει να γνωρίζουμε ότι εκτός από τους κλασσικούς προδιαθεσικούς παράγοντες που είναι κοινοί με τους άντρες (κάπνισμα, παχυσαρκία, αρτηριακή υπέρταση, υπερλιπιδαιμία, σακχαρώδη διαβήτη), υπάρχουν συγκεκριμένοι επιβαρυντικοί παραγόντες καρδιαγγειακού κινδύνου μόνο στις γυναίκες που αυξάνουν περισσότερο τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Αυτοί είναι η πρόωρη εμμηνόπαυση , ο διαβήτης και η υπέρταση κύησης, το ιστορικό πρόωρου τοκετού, το ιστορικό αποβολής, το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, καρδιοτοξική θεραπεία μετά από καρκίνο μαστού, ακτινοθεραπεία , ιστορικό υστερεκτομής , χρήση αντισυλληπτικών φαρμάκων, αυξημένη συχνότητα αυτοάνοσων νόσων (όπως ερυθηματώδης λύκος, ρευματοειδής αρθρίτιδα που είναι πιο συχνά στις γυναίκες).

Τα πιο συνήθη καρδιαγγειακά προβλήματα πού θα οδηγήσουν μια γυναίκα σε καρδιολόγο είναι η στεφανιαία νόσος, η καρδιακή ανεπάρκεια, η κολπική μαρμαρυγή και γενικά οι αρρυθμίες, προεκλαμψία -εκλαμψία στην κύηση, η υπέρταση.

Τα συμπτώματα είναι βασικά τα ίδια με τους άντρες αν και πολλές φορές λόγω του ψυχισμού και των πολλαπλών ρόλων της γυναίκας (οικογένεια,εργασία) υποτιμούνται από την ίδια. Στο έμφραγμα του μυοκαρδίου εμφανίζεται ένας έντονος πόνος στο στήθος ( σφίξιμο, κάψιμο ή πίεση βαθιά πίσω από το στέρνο), ή στο επιγάστριο με επέκταση στον λαιμό, την κάτω γνάθο, τους ώμους, τους βραχίονες, τους αγκώνες και να συνοδεύεται από έντονη εφίδρωση, αδυναμία, ωχρότητα. Όμως ειδικά οι γυναίκες μπορεί να παραπονεθούν μόνο για ζάλη, δυσκολία στην αναπνοή, έμετο, λιποθυμία, αίσθημα κόπωσης.

Δυστυχώς οι γυναίκες με οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου καθυστερούν να ζητήσουν βοήθεια και όταν φτάσουν στον ιατρό μπορεί να υποδιαγνωστούν ( το αποδίδουν σε κρίση άγχους,πανικού,κατάθλιψη, κόπωση) με αποτέλεσμα να αργήσουν να λάβουν τη σωστή θεραπεία είτε φαρμακευτική είτε επεμβατική και έτσι να έχουν χειρότερη πρόγνωση σε σύγκριση με τους άνδρες. Ένας άλλος λόγος που επιβαρύνει την κατάσταση τους είναι ότι εμφανίζουν το έμφραγμα σε μεγαλύτερη ηλικία λόγω της προστασίας από τα οιστρογόνα, με αποτέλεσμα να συνυπάρχουν και άλλοι επιβαρυντικοί παράγοντες κινδύνου που οδηγούν σε αυτό, όπως σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση, υψηλή χοληστερίνη που πολλές φορές και αυτοί οι παράγοντες μένουν αδιάγνωστοι και χωρίς θεραπεία για χρόνια.

Η εμφάνιση ταχυκαρδιών, αισθήματος παλμών είναι συχνή από νεαρή ηλικία, ενώ η κολπικής μαρμαρυγής είναι πιο συχνή στις γυναίκες μετά τα 75 έτη. Πολύ συχνά οι γυναίκες το αποδίδουν σε κρίσεις άγχους και πανικού.

Οι γυναίκες με κολπική μαρμαρυγή έχουν πιο συχνά βαλβιδοπάθεια, στεφανιαία νόσο, και γενικά πολλές συνοσηρότητες.

Επιπλέον οι γυναίκες παρουσιάζουν μεγαλύτερο κίνδυνο για αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο με βαρύτερα συμπτώματα και θάνατο συγκριτικά με τους άνδρες.

Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί μία σοβαρή ασθένεια που εμφανίζει μεγάλη αύξηση τα τελευταία χρόνια με το 1-2% του γενικού πληθυσμού παγκοσμίως να νοσεί. Το 50% αυτών είναι γυναίκες. Τα συμπτώματα εδώ είναι δύσπνοια, εύκολη κόπωση, οιδήματα κάτω άκρων.

Η αρτηριακή Υπέρταση παραμένει ο ¨σιωπηλός δολοφόνος ¨έχοντας οι γυναίκες ένα ποσοστό 51,9% θανάτων από αυτή την πάθηση έναντι των αντρών.

Επίσης οι γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να νοσήσουν από έμφραγμα μυοκαρδίου ή αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο και γι αυτό θα πρέπει να αντιμετωπίζονται σαν άτομα υψηλού κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα και να τροποποιούνται άμεσα προδιαθεσικοί παράγοντες.

Η εγκυμοσύνη αποτελεί μια ευχάριστη περίοδο στην ζωή της γυναίκας ,όμως η

καρδιαγγειακή νόσος αποτελεί την κύρια αιτία θανάτου κατά την διάρκεια κύησης και την περίοδο μετά τον τοκετό. Ευθύνεται για το 26,5% όλων των θανάτων που σχετίζονται με την εγκυμοσύνη. Λιγότερο από 50% των γυναικών που ξεκινούν μια εγκυμοσύνη δεν έχουν καρδιαγγειακά προβλήματα.

Έως και 4% των κυήσεων μπορεί να παρουσιάσουν καρδιαγγειακές επιπλοκές παρότι οι γυναίκες δεν είχαν ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου. Κρίνεται απαραίτητο πριν από την εγκυμοσύνη ή στην έναρξη αυτής μια επίσκεψη σε καρδιολόγο είτε έχουν είτε δεν έχουν ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου ( συγγενούς ή επίκτητης). Θα πρέπει να αναζητηθούν τυχόν προδιαθεσικοί παράγοντες όπως αρτηριακή υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη, αυξημένη χοληστερόλη, κάπνισμα και οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου και να αντιμετωπισθούν άμεσα. Ειδικά τώρα που οι γυναίκες τεκνοποιούν σε μεγαλύτερη ηλικία και άρα αυξάνονται οι πιθανότητες να υπάρχουν συνοσηρότητες και επιπλοκές κρίνεται αναγκαία η συνεργασία γυναικολόγου με καρδιολόγου. Και αυτό γιατί οι συχνότερες επιπλοκές που σχετίζονται με καρδιαγγειακά προβλήματα κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι η Υπέρταση κύησης,ο σακχαρώδης διαβήτης κύησης, η προεκλαμψία/εκλαμψία, ένα ελλιποβαρές νεογνό, η καθυστερημένη ενδομήτρια ανάπτυξη του νεογνού, ένα θνησιγενές νεογνό.

Η εμμηνοπαυσιακή περίοδος και η πρώιμη εμμηνόπαυση αποτελεί πολλές φορές μια ευκαιρία να εκτιμηθεί ο καρδιαγγειακός κίνδυνος για τις γυναίκες. Η πρώιμη εμμηνόπαυση συνυπάρχει με αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα, λόγω της απώλειας της θετικής δράσης των οιστρογόνων. Πρώιμη είναι η εμμηνόπαυση που συμβαίνει πριν την ηλικία των 40 και αφορά το 1% των γυναικών. Οι γυναίκες στην εμμηνόπαυση νοσούν από Καρδιαγγειακά Νοσήματα δέκα φορές περισσότερο σε σχέση με τον καρκίνο μαστού πού είναι η κύρια αιτία θανάτου από όλους τους γυναικείους καρκίνους.

Ο προληπτικός καρδιολογικός έλεγχος περιλαμβάνει: λήψη ιατρικού ιστορικού , καρδιολογική εξέταση και εκτίμηση των παραγόντων κινδύνου για καρδιαγγειακά προβλήματα. Οι συνήθεις καρδιολογικές εξετάσεις που θα προτείνει ο καρδιολόγος εξαρτώνται από την ηλικία, τους παράγοντες κινδύνου και συνοδά νοσήματα και είναι :

• Ηλεκτροκαρδιογράφημα
• Μέτρηση αρτηριακής πίεσης
•  Υπερήχος καρδιάς (triplex)
•  Τεστ κοπώσεως
• Έλεγχος χοληστερίνης και τριγλυκεριδίων, γενικές εξετάσεις αίματος
• Μέτρηση σωματικού βάρους.
• Παλμικής οξυμετρίας
• Ανάλογα με τα αποτελέσματα μπορεί να χρειαστεί έναρξη φαρμακευτικής αγωγής και πιο εξειδικευμένες εξετάσεις (stress echo, holter ρυθμου κ.α)

Η πρόληψη είναι σημαντική σε κάθε ηλικία της γυναίκας και περιλαμβάνει :

διακοπή καπνίσματος, συστηματική άσκηση, διατήρηση του ιδανικού βάρους του σώματος, υγιεινή διατροφή, τροποποίηση παραγόντων κινδύνου (ρύθμιση αρτηριακής πίεσης,χοληστερίνης,σάκχαρου).

Δυστυχώς μόνο οι μισές γυναίκες γνωρίζουν ότι η κύρια αιτία θανάτου τους είναι τα καρδιαγγειακά νοσήματα.

Αν και η ευαισθητοποίηση για τις καρδιαγγειακές νόσους στις γυναίκες έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, τόσο οι ίδιες οι γυναίκες όσο και οι ιατροί εξακολουθούν να υποεκτιμούν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο στις γυναίκες.

Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι όσα περισσότερα γνωρίζει μια γυναίκα για τις καρδιαγγειακές παθήσεις τόσο περισσότερες πιθανότητες έχει να τις νικήσει.