Συμβουλές διαχείρισης και ασφάλειας φαρμάκων

Γράφει η Αφροδίτη Ντάικου

Η διαχείριση των φαρμάκων είναι λίγο περίπλοκη υπόθεση, ιδιαίτερα εάν παίρνετε πολλά συνταγογραφούμενα φάρμακα προκειμένου να αντιμετωπίσετε διαφορετικά προβλήματα υγείας.  Πάνω από το 20% των ενηλίκων- στις ΗΠΑ τουλάχιστον- ηλικίας 40 ετών και άνω λαμβάνουν πέντε ή περισσότερα συνταγογραφούμενα φάρμακα. Όταν παίρνετε πολλά φάρμακα, να είστε προνοητικοί. Η λήψη φαρμάκων σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού σας, η έγκαιρη λήψη αναπλήρωσης και η παραμονή σε εγρήγορση για πιθανές παρενέργειες και αλληλεπιδράσεις, σας βοηθούν να παραμείνετε υγιείς.

Οι ακόλουθες στρατηγικές μπορούν να κάνουν τη διαχείριση πολλών φαρμάκων ευκολότερη — και ασφαλέστερη:

Ακολουθήστε τα προγράμματα και τις δόσεις φαρμάκων

Επιβεβαιώστε την ακριβή δόση και το χρονοδιάγραμμα κάθε φαρμάκου με τον φαρμακοποιό σας. Ακολουθήστε ακριβώς το πρόγραμμα και λάβετε την ακριβή δόση που συνταγογραφήθηκε. Εάν χρειάζεται, θυμηθείτε ποια φάρμακα πρέπει να λαμβάνετε με άδειο στομάχι ή με το φαγητό.
Ελέγξτε ξανά τις πληροφορίες με τον φαρμακοποιό σας. Επαληθεύστε τα στοιχεία σας με τον φαρμακοποιό σας κάθε φορά που συμπληρώνετε ή ξεκινάτε μια νέα συνταγή.

Τηρήστε το πρόγραμμα των φαρμάκων σας:

Καταγράψτε το πρόγραμμα φαρμάκων και παρακολουθήστε τις αλλαγές. Ενημερώνετε το πρόγραμμά σας κάθε φορά που αλλάζει το φάρμακό σας.
Κρατήστε το πρόγραμμά σας σε εμφανές σημείο. Προσπαθήστε να βάλετε το πρόγραμμα σε ένα μέρος που βλέπετε συχνά, για παράδειγμα στην πόρτα του ψυγείου σας ή ενός ντουλαπιού κουζίνας.
Κάντε τη λήψη των φαρμάκων σας μέρος της καθημερινότητάς σας. Ρυθμίστε ένα χρονόμετρο στο τηλέφωνο, το ρολόι ή το ξυπνητήρι σας ή φροντίστε να τα λαμβάνετε μετά από μια συγκεκριμένη δραστηριότητα.

Θήκες χαπιών

Χρησιμοποιήστε έναν εβδομαδιαίο ή ημερήσιο οργανωτή χαπιών — ειδικά όταν παίρνετε πολλά φάρμακα — για να βεβαιωθείτε ότι λαμβάνετε τη σωστή δόση τη σωστή στιγμή. Ένα κουτί χαπιών με διαχωριστικά για κάθε μέρα της εβδομάδας – και για το πρωί, το μεσημέρι και το βράδυ, εάν παίρνετε φάρμακα πολλές φορές την ημέρα – σας ενημερώνει με μια ματιά εάν έχετε πάρει τα φάρμακά σας. Ρωτήστε στο φαρμακείο σας ποιες θήκες  χαπιών είναι διαθέσιμες. Οι εφαρμογές που βασίζονται σε smartphone ή υπολογιστές μπορεί επίσης να βοηθήσουν.

Τα φάρμακα που δεν υπάρχουν αυτήν τη στιγμή στη θήκη σας θα πρέπει να φυλάσσονται στα αρχικά δοχεία τους. Οι ετικέτες περιλαμβάνουν σημαντικές πληροφορίες όπως το όνομα του φαρμάκου, τη δοσολογία, το όνομα του ιατρού και την ημερομηνία λήξης. Οδηγίες για την αποθήκευση και πληροφορίες για ορισμένες σημαντικές παρενέργειες υπάρχουν επίσης στην ετικέτα.

Βεβαιωθείτε ότι όλοι οι γιατροί που σας παρακολουθούν γνωρίζουν ποια φάρμακα παίρνετε

Εάν πηγαίνετε σε διαφορετικούς γιατρούς για διαφορετικές παθήσεις, είναι εξαιρετικά σημαντικό να ενημερώσετε τον καθένα από αυτούς για όλα τα φάρμακα που παίρνετε. Καλό είναι να έχετε μια λίστα πάντα μαζί σας.

Χρησιμοποιήστε μια κάρτα πορτοφολιού φαρμάκων. Ρωτήστε τον φαρμακοποιό σας εάν υπάρχει διαθέσιμη κάρτα πορτοφολιού φαρμάκων ή φτιάξτε τη δική σας. Η κάρτα θα σας βοηθήσει να έχετε μαζί σας μια ενημερωμένη λίστα με τα φάρμακά σας.

Το φαρμακείο σας θα μπορούσε να σας βοηθήσει διατηρώντας αρχείο με όλα τα φάρμακα που παίρνετε. Χρησιμοποιήστε τη λίστα των φαρμάκων σας για να ενημερώσετε τον φαρμακοποιό σας για όλες τις συνταγές και τα φάρμακα που χορηγούνται χωρίς ιατρική συνταγή.

Φροντίστε να συμπληρώνετε τις συνταγές σας σε ένα φαρμακείο. Είναι μια απλή πρακτική που βοηθά στη λήψη αναπλήρωσης συνταγών και βοηθά τον φαρμακοποιό σας να σας προστατεύσει από αλληλεπιδράσεις με φάρμακα.

Ενημερώστε τους γιατρούς και τον φαρμακοποιό σας για τις αλλεργίες σας.  Πριν πάρετε μια νέα συνταγή, φροντίστε να επιβεβαιώσετε ότι δεν θα αλληλεπιδράσει με τις αλλεργίες σας.

Μην σταματήσετε ποτέ να παίρνετε ένα φάρμακο από μόνοι σας. Να λαμβάνετε πάντα την καθοδήγηση του γιατρού σας. Ορισμένα φάρμακα πρέπει να διακόπτονται σταδιακά για να αποφευχθούν επιπλοκές. Εάν το φάρμακο σας κάνει να αισθάνεστε αδιαθεσία ή προκαλεί ανεπιθύμητες ενέργειες που είναι δύσκολο να ανεχτείτε, ρωτήστε για τη δυνατότητα  προσαρμογής της δόσης ή την αλλαγή του φαρμάκου.

Ελέγξτε τα φάρμακά σας ετησίως.

Διαχειριστείτε τα φάρμακα με ασφάλεια

Το πού αποθηκεύετε τα φάρμακα και ο τρόπος που τα παίρνετε μπορεί να έχει μεγάλο αντίκτυπο στην αποτελεσματικότητά τους και στην ασφάλειά σας. Ρωτήστε τους γιατρούς σας σχετικά με πιθανές παρενέργειες ή αλληλεπιδράσεις φαρμάκων που πρέπει να γνωρίζετε. Βρείτε το καλύτερο μέρος για να αποθηκεύσετε τα φάρμακά σας στο σπίτι σας. Το πιο σημαντικό είναι να ξέρετε ποιον να καλέσετε εάν έχετε κάποια κακή αντίδραση ή πάρετε κατά λάθος μια συνταγή διαφορετική από αυτή που σας έχει συνταγογραφηθεί.

Αποθηκεύστε τα φάρμακα σε κατάλληλη τοποθεσία. Το φάρμακο πρέπει πάντα να φυλάσσεται με ασφάλεια σε ξηρό, δροσερό μέρος. Για το λόγο αυτό, αποφύγετε να φυλάσσετε φάρμακα  στο μπάνιο.
Φυλάξτε το φάρμακο σε προστατευμένο μέρος από τα παιδιά. Εάν υπάρχουν παιδιά τριγύρω, κρατήστε τα δοχεία φαρμάκων μακριά από την πρόσβαση, ειδικά αυτά χωρίς παιδικά καπάκια. Ορισμένα φάρμακα έχουν έντονα χρώματα και σχήματα που τα παιδιά μπορεί να τα μπερδέψουν για καραμέλα.
Πάρτε το φάρμακο σε ασφαλές περιβάλλον. Ποτέ μην παίρνετε φάρμακο στο σκοτάδι ή όταν είστε κουρασμένοι ή αφηρημένοι. Μπορεί να πάρετε το λάθος φάρμακο ή μεγάλη ποσότητα. Ζητήστε βοήθεια, εάν χρειάζεται, για να βρείτε και να πάρετε το σωστό φάρμακο.
Πάρτε μόνο τις δικές σας συνταγές. Ποτέ μην παίρνετε φάρμακα που έχουν συνταγογραφηθεί για κάποιον άλλο.
Ρωτήστε τον φαρμακοποιό σας πριν πιείτε αλκοόλ. Ορισμένα φάρμακα αλληλεπιδρούν ανεπαρκώς με το αλκοόλ. Ρωτήστε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας εάν είναι ασφαλές να πίνετε ενώ παίρνετε οποιοδήποτε συνταγογραφούμενο ή μη συνταγογραφούμενο φάρμακο.

Διαχείριση φαρμάκων που έχουν λήξει ή διακοπεί
Εάν ο γιατρός σας, σας πει να διακόψετε ένα φάρμακο, πετάξτε το αμέσως. Πετάξτε επίσης τα φάρμακα που έχουν λήξει. Μην τα κρατάτε για μελλοντικές ανάγκες. Μπορεί να έχετε παρενέργειες ή αλληλεπίδραση φαρμάκου εάν κατά λάθος πάρετε αυτό το φάρμακο.

Σωστή απόρριψη φαρμάκων που έχουν λήξει ή έχει διακοπεί η λήψη τους
Ορισμένα φάρμακα είναι επιβλαβή και μπορεί να είναι θανατηφόρα εάν ληφθούν κατά λάθος από παιδιά ή οποιονδήποτε άλλο. Είναι σημαντικό να απορρίπτετε πάντα τα φάρμακα σωστά. Ρωτήστε στο φαρμακείο σας σχετικά με προγράμματα λήψης φαρμάκων στην περιοχή σας. Εάν δεν είναι διαθέσιμο, ακολουθήστε τις οδηγίες απόρριψης στην ετικέτα του φαρμάκου ή τις πληροφορίες για τον ασθενή που συνοδεύουν το φάρμακο.

Ρωτήστε τον φαρμακοποιό σας για οικονομικές εναλλακτικές λύσεις
Εάν δυσκολεύεστε να πληρώσετε για φάρμακα, μη διστάσετε να ρωτήσετε για επιλογές χαμηλότερου κόστους, για παράδειγμα γενόσημα φάρμακα.