Πόσο κρίσιμες είναι οι υποπαραλλαγές BQ.1 και ΒQ.1.1 του κορωνοϊού για την δημόσια υγεία;
Οι υποπαραλλαγές BQ.1 και BQ.1.1 του κορωνοϊού έχουν ήδη φτάσει σε 29 χώρες και πρόσφατα εμφανίστηκαν και στην Ελλάδα. Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης Λοιμώξεων, υπολογίζεται πως οι νέες υποπαραλλαγές θα έχουν μολύνει το 80% του πληθυσμού μέχρι τον ερχόμενο Φεβρουάριο. Συγκεκριμένα, η BQ.1 και οι παραλλαγές της, χρήζουν σοβαρής διαχείρισης. Για το νέο κύμα πανδημίας που αναμένεται, προειδοποιεί και ο Επικεφαλής του Γραφείου Βιολογικών Απειλών Υγείας και Στρατηγικής Εμβολίων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΜΑ) Μάρκο Καβαλέρι, ενώ είναι σημαντικό να τονιστεί πως η BQ.1 έχει τη δυνατότητα να διαφεύγει σε σημαντικό βαθμό της ανοσολογικής απόκρισης.
Από την άλλη βέβαια, δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία ότι η συγκεκριμένη υποπαραλλαγή σχετίζεται με μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής νόσου συγκριτικά με τις ΒΑ.4 και ΒΑ.5 της Όμικρον. Στην Ελλάδα, η εβδομαδιαία έκθεση του ΕΟΔΥ (δημοσιευμένη 25/10/2022) κάνει για πρώτη φορά λόγο για κρούσματα των υποπαραλλαγών BQ.1 (10 κρούσματα) και ΒQ.1.1 (5 κρούσματα). Σε σχετικό πρόσφατο δημοσίευμα της εφημερίδας «Καθημερινή», τρεις ειδικοί, Γκίκας Μαγιορκίνης, Δημοσθένης Σαριγιάννης και Θεόδωρος Βασιλακόπουλος, κάνουν τις εκτιμήσεις τους για το πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση με τις νέες υποπαραλλαγές του ιού.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τον κ. Γκίκα Μαγιορκίνη, καθηγητή επιδημιολογίας του ΕΚΠΑ και μέλος της επιτροπής των ειδικών για τη διαχείριση του κορωνοϊού στην Ελλάδα, ήταν αναμενόμενο το να εμφανιστούν οι νέες μεταλλάξεις στην Ελλάδα. Ο ίδιος εκτιμά πως εφόσον η ταυτοποίηση των κρουσμάτων έχει γίνει βάσει ενός δειγματοληπτικού ελέγχου, η διασπορά των BQ.1 και BQ1.1 υπερβαίνει τα 15 κρούσματα στη χώρα μας. Ο ίδιος συμπληρώνει πως «η ΒQ.1 έχει 30% πλεονέκτημα επικράτησης σε σχέση με την Όμικρον 5, ενώ “τρέχει” πιο γρήγορα και από την “Κένταυρο“. Άρα, είναι η βασική υποψήφια για να επικρατήσει στη χειμερινή έξαρση που αναμένεται να ξεκινήσει στα μέσα Νοεμβρίου». Κατά τον κο. Μαγιορκίνη, το νέα κύμα της πανδημίας θα είναι διαχειρίσιμο, δεδομένου ότι «ο φετινός χειμώνας θα είναι ηπιότερος από τον προηγούμενο, όπως και το καλοκαίρι που μας πέρασε ήταν πιο ήπιο από το προπέρσινο. Μιλάμε πάντα με όρους πίεσης στο ΕΣΥ, γιατί κατά τα άλλα, η μεταδοτικότητα της Όμικρον είναι πάρα πολύ υψηλή. Δεν θα έπρεπε να περιμένουμε να μην κολλάει ο κόσμος κορωνοϊό. Και δεν έχουμε και την παραμικρή υπόνοια πως ο κορωνοϊός θα εξαλειφθεί. Είναι ένας ιός που ήρθε για να μείνει. Θα μεταλλάσσεται συνέχεια και θα προσαρμόζεται. Θεωρούμε όμως πως έχουμε μπει πια σε μια περίοδο που αυτές οι προσαρμογές είναι προβλέψιμες».
Σε λίγο πιο σκεπτικιστικό κλίμα, ο κ. Δημοσθένης Σαρηγιάννης, καθηγητής Περιβαλλοντικής Μηχανικής στο ΑΠΘ σημειώνει πως οι νέες υποπαραλλαγές εγκαινιάζουν μια νέα φάση της πανδημίας, στην οποία χρειάζεται εγρήγορση, δεδομένου πως κυκλοφορεί ήδη ο ιός της γρίπης. Θεωρεί πως γύρω στα τέλη Νοεμβρίου, θα επικρατήσουν οι BQ.1 και BQ.1.1 έναντι της Όμικρον 5 και της «Κένταυρος». Κατά τον ίδιο, ενώ οι παραλλαγές αυτές προκαλούν παρόμοια συμπτώματα με την Όμικρον 5, χωρίς να σημαίνει όμως ότι είναι ακίνδυνες, καθώς επηρεάζουν και το κατώτερο αναπνευστικό. Τέλος, ο καθηγητής υπογραμμίζει και την σημασία του εμβολιασμού για την ανοσία όπως έδειξαν τα δεδομένα σε περασμένο κύμα του Ιουλίου, προτρέποντας να κάνουν και άλλες ομάδες τα επικαιροποιημένα εμβόλια. Τονίζει επίσης την αναγκαιότητα της χρήσης της μάσκας αλλά και της τηλεργασίας για τον επερχόμενο χειμώνα.
Τέλος, ο κ. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος, καθηγητής πνευμονολογίας, επισήμανε πως «η νόσηση που θα δίνει δεν θα είναι σοβαρή αλλά φαίνεται ότι η ΒQ.1 αντιστέκεται πολύ στα μονοκλωνικά αντισώματα». Προτρέπει και ο ίδιος σε εμβολιασμό με τα επικαιροποιημένα εμβόλια και δήλωσε πως «η νέα μετάλλαξη είναι πολύ κοντά στη σύσταση που έχουν τα επικαιροποιημένα εμβόλια και ως εκ τούτου, τα τελευταία μπορούν να καταστούν πολύ χρήσιμα σε αυτή τη φάση της πανδημίας. Αν σκεφτούμε πως για σημαντικό κομμάτι του πληθυσμού, η τελευταία (2ή ή 3η) δόση έγινε αρκετούς μήνες πίσω και ίσως κάποιους μήνες πίσω να πηγαίνει και η νόσηση με κορωνοϊό καταλαβαίνουμε ότι η ανοσία αρχίζει να εξασθενεί για ένα σημαντικό κομμάτι του πληθυσμού».
Αξίζει να αναφερθεί πως οι οι εμβολιασμοί με τα επικαιροποιημένα διδύναμα αυτή τη στιγμή αγγίζουν ένα ποσοστό γύρω στο 22,5%.
Καταληκτικά, ο κ. Βασιλακόπουλος αναφέρει πως υπάρχει μικρή πιθανότητα για ταυτόχρονη νόσηση κορωνοϊού – γρίπης, εντούτοις το γεγονός ότι και οι δύο ιοί θα μολύνουν την ίδια περίοδο τον πληθυσμό, μπορεί ενδεχομένως να ασκήσει πίεση στις δυνατότητες του ΕΣΥ.