Οι γυναίκες έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης συγκριτικά με τους άνδρες

Γράφει ο Ευάγγελος Φραγκούλης                                                                                                                         

General Practitioner/ Family Physician

To σύνδρομο χρόνιας κόπωσης (ΣΧΚ) είναι μια κατάσταση που κάποιος αισθάνεται τόσο κουρασμένος και εξαντλημένος που αδυνατεί να ολοκληρώσει την καθημερινή του ρουτίνα ή ακόμα και να σηκωθεί από το κρεβάτι. Η κούραση του δεν βελτιώνεται με την ανάπαυση και επιδεινώνεται μετά από σωματική δραστηριότητα ή πνευματική καταπόνηση. Τα συμπτώματα συνήθως διαρκούν για έξι μήνες ή περισσότερο.

Συναντάται στο 0,25% έως 0,40% του πληθυσμού, δηλαδή σε 4 άτομα σε κάθε 1000 που επισκέπτονται ένα ιατρείο γενικής/ οικογενειακής ιατρικής. Οι γυναίκες έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν ΣΧΚ από τους άνδρες (αναλογία 4 προς 1). Μικρά παιδιά και έφηβοι μπορούν να αναπτύξουν ΣΧΚ, αλλά είναι πολύ πιο συχνό σε ενήλικες μεταξύ 40 -60 ετών. Το 90% αυτών που εμφανίζουν ΣΧΚ δεν λαμβάνουν διάγνωση παρόλο που ζουν με την πάθηση. Τα κύρια εμπόδια στη διάγνωση είναι η δυσχερής πρόσβαση στην ιατρική φροντίδα και η ανεπαρκής ευαισθητοποίηση για την πάθηση.

Τα συμπτώματα του ΣΧΚ περιλαμβάνουν:

• Σοβαρή κόπωση που διαρκεί τουλάχιστον έξι μήνες που δεν βελτιώνεται με την ανάπαυση ή τον ύπνο.

• Δυσκολία στον ύπνο (στην έλευση ή στην διατήρησή του).

• Πονοκεφάλους.

• Πόνους στις αρθρώσεις.

• Μυϊκούς πόνους.

• Ορθοστατική δυσανεξία (αδυναμία να σταθεί κάποιος όρθιος χωρίς να εμφανίζει συμπτώματα)

• Δυσκολία στη σκέψη, την προσοχή, τη συγκέντρωση και τη μνήμη.

Άλλα συμπτώματα του ΣΧΚ περιλαμβάνουν:

• Διαταραχές όρασης.

• Ρίγη.

• Νυχτερινές εφιδρώσεις.

• Διογκωμένους λεμφαδένες.

• Ευερέθιστο έντερο, επώδυνο φούσκωμα, αέρια, δυσκοιλιότητα και διάρροια.

• Αλλαγές διάθεσης, ευερεθιστότητα και άγχος.

• Μυρμήγκιασμα ή μούδιασμα στα πόδια, τα χέρια ή το πρόσωπο.

• Ζάλη, αδυναμία και λιποθυμία.

Για πολλούς ανθρώπους, τα συμπτώματα του ΣΧΚ μοιάζουν με άλλες καταστάσεις, όπως η γρίπη. Τα συμπτώματα μπορεί να έρχονται και να παρέρχονται με την πάροδο του χρόνου και να αυξομειώνονται σε σοβαρότητα. Τα συμπτώματα του ΣΧΚ χειροτερεύουν μετά από σωματική άσκηση ή έντονη πνευματική καταπόνηση. Πολλά από τα συμπτώματα του ΣΧΚ κάνουν την καθημερινή ζωή δύσκολη. Ποικίλλουν ευρέως από άτομο σε άτομο.

Δεν γνωρίζουμε την ακριβή αιτία του ΣΧΚ. Η έρευνα δείχνει ότι δυνατόν να υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που μπορεί να οδηγήσουν σε ΣΧΚ:

• Χαμηλή πίεση αίματος.

• Στρες.

• Μια λοίμωξη.

• Μεταβολές στο ανοσοποιητικό σύστημα (πώς ανταποκρίνεται το σώμα στο στρες ή σε μια λοίμωξη).

• Μεταβολές στον τρόπο με τον οποίο το σώμα παράγει και χρησιμοποιεί ενέργεια.

Είναι πιθανό να υπάρχει γενετική προδιάθεση στο ΣΧΚ. Μελέτες διαπίστωσαν ότι μπορεί να υπάρχει οικογενειακό ιστορικό. Απαιτείται περισσότερη έρευνα για να προσδιοριστεί κάποιο υπεύθυνο γονίδιο.

Για μερικούς ανθρώπους, η κόπωση που σχετίζεται με το ΣΧΚ καθιστά τις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής πολύ δύσκολες ή και αδύνατες. Η έρευνα δείχνει ότι μόνο οι μισοί από όσους έχουν διαγνωστεί με ΣΧΚ εργάζονται με πλήρη ή και μερική απασχόληση. Το ΣΧΚ προκαλεί κατάθλιψη.

Η διάγνωση του ΣΧΚ από το γιατρό γίνεται μετά από φυσική εξέταση και αξιολόγηση της ψυχικής υγείας του ασθενούς. Δεν υπάρχει συγκεκριμένη εργαστηριακή εξέταση για τη διάγνωση του ΣΧΚ, αλλά ο εργαστηριακός έλεγχος (όπως εξετάσεις αίματος ή ούρων) βοηθούν τον γιατρό να αναζητήσει πιθανές αιτίες και να αποκλείσει καταστάσεις με παρόμοια συμπτώματα.

Δεν υπάρχει θεραπεία για το ΣΧΚ. Αλλαγές στον ύπνο και στη δραστηριότητα, καθώς και φάρμακα, μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση των συμπτωμάτων. Στόχος της θεραπείας είναι να καταστήσει τα συμπτώματα όσο το δυνατόν πιο διαχειρίσιμα, ώστε να βελτιώσει την ποιότητα της ζωής.

Είναι σημαντικό να γίνουν προσπάθειες βελτίωσης των συνηθειών του ύπνου (υγιεινή ύπνου). Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Ανάπτυξη μιας τακτικής ρουτίνας στον ύπνο, όπως να πηγαίνει κανείς για ύπνο και να ξυπνάει την ίδια ώρα κάθε μέρα.

• Να μην υπάρχει ύπνος διάρκειας μεγαλύτερης από 30 λεπτά συνολικά κατά τη διάρκεια της ημέρας.

• Χρήση του κρεβατιού και της κρεβατοκάμαρας μόνο για ύπνο και σεξ. Αφαίρεση όλων των ηλεκτρονικών συσκευών από το δωμάτιο.

• Αποφυγή μεγάλων γευμάτων, αλκοόλ και καφεΐνης πριν τον ύπνο.

Θα πρέπει να υπάρχει οριοθέτηση τόσο της πνευματικής, όσο και της σωματικής καταπόνησης, ώστε να βοηθηθεί το σώμα να ανακάμψει. Τα διαλείμματα και η εναλλαγή μεταξύ σωματικών και πνευματικών εργασιών μπορεί να είναι χρήσιμα.

Η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία είναι χρήσιμη για πολλά άτομα με ΣΧΚ. Μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη ανοχή συμπτωμάτων, σκέψεων και συμπεριφορών.

Ο γιατρός μπορεί να συστήσει τη συμμετοχή σε ομάδα υποστήριξης για άτομα που ζουν με ΣΧΚ. Αυτές οι ομάδες μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της κατάστασης, φέρνοντάς τους σε επαφή με άλλους που γνωρίζουν ακριβώς τι περνούν.

Αντικαταθλιπτικά φάρμακα μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης και του πόνου, στη βελτίωση του ύπνου. Μη- στεροείδη αντιφλεγμονώδη στην ανακούφιση του πόνου. Κορτικοστεροειδή στην αντιμετώπιση της κακουχίας.

Με τη θεραπεία, τα περισσότερα συμπτώματα του ΣΧΚ βελτιώνονται. Μερικοί άνθρωποι όμως δεν επιστρέφουν στην ίδια κατάσταση υγείας ή λειτουργική κατάσταση που διατηρούσαν πριν εμφανιστούν τα συμπτώματά τους. Η κατάσταση επηρεάζει τον καθένα διαφορετικά.

ΠΗΓΗ: Έντυπο “Περί Υγείας”