Παχυσαρκία και θεραπείες GLP-1: Ο ρόλος της διατροφής και της ολιστικής προσέγγισης
Παρά την καινοτομία και τον διαφορετικό τρόπο δράσης τους, οι νέες θεραπείες για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας που ανήκουν στην κατηγορία των αγωνιστών των υποδοχέων GLP-1 δεν μπορούν από μόνες τους να εξασφαλίσουν μακροπρόθεσμα αποτελέσματα, εάν δεν συνοδεύονται από ουσιαστικές αλλαγές στη διατροφή και τον συνολικό τρόπο ζωής των ασθενών.
Η φαρμακευτική αγωγή αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο στη θεραπευτική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, ωστόσο η διατήρηση της απώλειας βάρους σε βάθος χρόνου απαιτεί αλλαγή της διατροφικής κουλτούρας και συνολική υποστήριξη του ασθενούς. Καθώς η παχυσαρκία αποτελεί πολυπαραγοντική νόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι χρειάζεται μια ολιστική προσέγγιση που θα περιλαμβάνει τη διατροφή, τη σωματική άσκηση, την ψυχική υγεία και τη γενικότερη ευεξία.
Με στόχο να αναδειχθεί η ανάγκη ενσωμάτωσης της διατροφικής παρέμβασης σε όλους τους ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία κατά της παχυσαρκίας, το Εργαστήριο Διαιτολογίας και Ποιότητας Ζωής του Τμήματος Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών άνοιξε τον επιστημονικό διάλογο για τη δημιουργία μιας «Λευκής Βίβλου» οδηγιών.
Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιήθηκε επιστημονική ημερίδα με τίτλο «Διατροφική παρέμβαση κατά τη θεραπεία παχυσαρκίας με αγωνιστές υποδοχέων GLP-1: ανοίγοντας τον επιστημονικό διάλογο για Λευκή Βίβλο», όπου καθηγητές του Εργαστηρίου συζήτησαν με εκπροσώπους των εμπλεκόμενων φορέων, όπως διαιτολόγους – διατροφολόγους, επιστημονικές εταιρείες που ασχολούνται με την παχυσαρκία και Συλλόγους Ασθενών.
Στόχος της πρωτοβουλίας είναι η διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου πλαισίου οδηγιών, το οποίο θα κατατεθεί στο Υπουργείο Υγείας και θα περιλαμβάνει τις απαραίτητες διατροφικές παρεμβάσεις που πρέπει να συνοδεύουν τη φαρμακευτική θεραπεία, ώστε να επιτυγχάνονται σταθερά και μακροχρόνια αποτελέσματα.
Το ζήτημα της διατήρησης του σωματικού βάρους μετά τη διακοπή της θεραπείας αποτελεί μία από τις σημαντικές προκλήσεις, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις τα κιλά που χάθηκαν επανέρχονται. Παράλληλα, κατά τη διάρκεια της φαρμακευτικής αντιμετώπισης της παχυσαρκίας υπάρχει κίνδυνος απώλειας μυϊκής μάζας, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την εφαρμογή συγκεκριμένων διατροφικών οδηγιών για την προστασία της μυϊκής υγείας.
Κατά τη διάρκεια της ημερίδας τονίστηκε επίσης ότι η ασφαλής και αποτελεσματική χρήση των αγωνιστών υποδοχέων GLP-1 προϋποθέτει συνεχή ιατρική παρακολούθηση σε όλα τα στάδια της θεραπείας. Από την επιλογή του κατάλληλου ασθενούς και την έναρξη της αγωγής έως την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας, την παρακολούθηση της ασφάλειας, την αναπροσαρμογή της δόσης ή ακόμη και τη διακοπή της, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο, η ιατρική καθοδήγηση αποτελεί βασική προϋπόθεση.
Όπως επεσήμανε ο Αντώνης Ζαμπέλας, καθηγητής Διατροφής του Ανθρώπου, μέλος του Εργαστηρίου Διαιτολογίας και Ποιότητας Ζωής και Πρόεδρος του ΕΦΕΤ: «Η αποτελεσματικότητά της αγωγής μεγιστοποιείται όταν η ιατρική παρακολούθηση συνοδεύεται από εξατομικευμένη διατροφική υποστήριξη και κατάλληλο πρόγραμμα σωματικής δραστηριότητας, ενώ σημαντικός είναι και ο ρόλος ενός επιστήμονα ψυχικής υγείας όταν κρίνεται αναγκαίο».
Οι τέσσερις βασικοί άξονες της διατροφικής παρέμβασης
Παράλληλα, οι ειδικοί ανέδειξαν τον καθοριστικό ρόλο του κλινικού διαιτολόγου – διατροφολόγου όχι μόνο κατά τη διάρκεια της θεραπείας, αλλά και μετά την ολοκλήρωσή της, ώστε να διατηρείται η απώλεια βάρους και να εδραιώνονται νέες, πιο υγιεινές συνήθειες.
Οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν σε τέσσερις βασικούς άξονες:
- Η διατροφική παρέμβαση δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στην κάλυψη των διατροφικών αναγκών του ασθενούς, αλλά να συμβάλλει στην υιοθέτηση υγιεινών συμπεριφορών που θα διατηρηθούν σε βάθος χρόνου.
- Η σωστή διατροφική καθοδήγηση είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της μυϊκής μάζας, εξασφαλίζοντας επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης και βασικών θρεπτικών συστατικών.
- Ένα εξατομικευμένο διατροφικό πρόγραμμα θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη και τις συννοσηρότητες του ασθενούς, όπως για παράδειγμα η επηρεασμένη νεφρική λειτουργία. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να συμβάλει και στη διαχείριση πιθανών ανεπιθύμητων ενεργειών της θεραπείας, όπως οι γαστρεντερικές διαταραχές, που ενδέχεται να επηρεάσουν τη διατροφική πρόσληψη και τη συμμόρφωση του ασθενούς.
- Η σωματική άσκηση αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αντιμετώπισης της παχυσαρκίας. Η συστηματική δραστηριότητα, ιδιαίτερα οι ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης και αντιστάσεων, βοηθούν στη διατήρηση της άλιπης σωματικής μάζας, στη βελτίωση της φυσικής κατάστασης, στην ενίσχυση της ποιότητας ζωής και στη μακροχρόνια διατήρηση της απώλειας βάρους.
Η ανάγκη για σαφή κριτήρια στη συνταγογράφηση
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε και η ανάγκη η χορήγηση των αγωνιστών GLP-1 να πραγματοποιείται με σαφή επιστημονικά κριτήρια. Λόγω του υψηλού κόστους των συγκεκριμένων θεραπειών αλλά και του σημαντικού οφέλους τους για συγκεκριμένες κατηγορίες ασθενών, οι ειδικοί τόνισαν ότι πρέπει να διασφαλίζεται η πρόσβαση όσων έχουν πραγματική θεραπευτική ανάγκη.
Παράλληλα, έγινε αναφορά στη διακοπή του προγράμματος δωρεάν χορήγησης των φαρμάκων μέσω πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Οι ασθενείς δεν έλαβαν δωρεάν τις θεραπείες κατά το διάστημα Ιουλίου-Αυγούστου 2026, ενώ ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης έχει αναφέρει ότι θα εξασφαλιστούν οι απαραίτητοι πόροι από κρατική χρηματοδότηση, ώστε να ολοκληρωθεί από τον Σεπτέμβριο η χορήγηση των οκτώ δόσεων στους δικαιούχους.
Οι ειδικοί υπογράμμισαν, ωστόσο, ότι η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στη φαρμακευτική θεραπεία. Η πρόληψη αποτελεί τον σημαντικότερο πυλώνα της δημόσιας υγείας και θα πρέπει να ξεκινά ήδη από την παιδική ηλικία, μέσω της προώθησης υγιεινών διατροφικών συνηθειών, της ενίσχυσης της σωματικής δραστηριότητας και της δημιουργίας υποστηρικτικών περιβαλλόντων που μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης παχυσαρκίας και των σχετικών επιπλοκών.
Όπως ανέφερε ο Αντώνης Ζαμπέλας, θα ακολουθήσουν υβριδικές συναντήσεις με τους εκπροσώπους των φορέων που συμμετείχαν στην ημερίδα, με στόχο την ολοκλήρωση της «Λευκής Βίβλου», η οποία θα κατατεθεί στο Υπουργείο Υγείας.
Ο καθηγητής Διατροφής του Ανθρώπου και πρόεδρος του ΕΦΕΤ τόνισε, τέλος, τη σημασία της διάχυσης των οδηγιών που θα περιλαμβάνονται στη «Λευκή Βίβλο» προς τους επαγγελματίες υγείας που συμμετέχουν στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, αλλά και προς τους ασθενείς, ώστε οι συστάσεις αυτές να μετατραπούν σε καθημερινή πρακτική.