Πράγματι βοηθά η βαλεριάνα στον ύπνο;
Η βαλεριάνα είναι ένα βότανο που χρησιμοποιείται για να προάγει τον ύπνο και να βοηθήσει στην ανακούφιση του άγχους. Η τεκμηριωμένη χρήση της εκτείνεται πίσω στην αρχαία Ελλάδα και πολλοί διαφορετικοί πολιτισμοί την έχουν υιοθετήσει με την πάροδο του χρόνου. Είναι όμως πράγματι έτσι;
Παρά τη μακροχρόνια φήμη της ως βοηθητική στον ύπνο, η βαλεριάνα δεν έχει υποβληθεί σε σοβαρές κλινικές δοκιμές ώστε να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητά της στον ύπνο. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι οι κλινικές δοκιμές είναι εξαιρετικά ακριβές και καμία μονοπωλιακή εταιρεία δεν διαθέτει μονοπώλιο στη βαλεριάνα που θα μπορούσε να δικαιολογήσει μια τόσο μεγάλη και επικίνδυνη επένδυση.
Οι μελέτες για τη βαλεριάνα και τον ύπνο ήταν κυρίως μικρές, με διαφορετικές συνθέσεις, δόσεις και πληθυσμούς μελέτης που συμπεριλήφθηκαν. Κάποιοι έχουν συγκεκριμένα στοχεύσει σε άτομα με αϋπνία, ενώ άλλοι έχουν αναζητήσει απλώς βελτιώσεις που σχετίζονται με τον ύπνο σε άτομα που δεν αναφέρουν σοβαρά προβλήματα.
Επειδή οι περισσότερες μελέτες που αφορούν στη βαλεριάνα και την αποτελεσματικότητα στον ύπνο ήταν μικρές, εξετάζοντας τα αποτελέσματα πολλών μελετών που συνδυάστηκαν – γνωστές ως μετα-ανάλυση – είναι δυνητικά πιο χρήσιμες από την εστίαση σε οποιαδήποτε μελέτη. Με τα χρόνια έχουν υπάρξει μερικές μετα-αναλύσεις για τη βαλεριάνα.
Μια τέτοια ανάλυση, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Sleep Medicine, περιελάμβανε εννέα διαφορετικές μελέτες για τη βαλεριάνα. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι και οι εννέα μελέτες είχαν ελαττώματα στο σχεδιασμό τους, αλλά σε μια βαθμολογία από 1 έως 5, τρεις μελέτες κέρδισαν την υψηλότερη βαθμολογία ( 5 ) για τον χαμηλότερο κίνδυνο μεροληψίας στον σχεδιασμό τους.
Σε μία από αυτές τις τρεις μελέτες, 128 άτομα συμμετείχαν τυχαία σε τρία διαφορετικά πειράματα και σε τρεις διαφορετικές νύχτες, χωρισμένες σε νύχτες όπου είτε έλαβαν εικονικό φάρμακο, είτε έλαβαν 400 mg (υγρό εκχύλισμα βαλεριάνας),είτε ένα εμπορικό συμπλήρωμα που περιέχει 60 mg βαλεριάνα και 30 mg λυκίσκου ή ένα εικονικό φάρμακο (αδρανές χάπι). Κανείς δεν ήξερε ποια θεραπεία ήταν ποια, και κάθε ένας έπρεπε να συμπληρώνει ένα ερωτηματολόγιο ύπνου το επόμενο πρωί.
Σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο, το εκχύλισμα βαλεριάνας βελτίωσε σημαντικά τη δυνατότητα να αποκοιμηθούν, να παραμείνουν κοιμισμένοι και τη συνολική ποιότητα ύπνου.
Τα καλά νέα για τη βαλεριάνα ως βοήθημα ύπνου είναι ότι φαίνεται να είναι ασφαλής η λήψη της. Ενώ μερικοί άνθρωποι σε μελέτες έχουν αναφέρει ανεπιθύμητες ενέργειες όπως υπνηλία όλη την επόμενη μέρα, η βαλεριάνα θεωρείται ασφαλές βότανο που σχετίζεται με σπάνια ανεπιθύμητα συμβάντα.
Ωστόσο, ό,τι είναι καλό και αποτελεσματικό σε κάποιον δεν σημαίνει ότι λειτουργεί το ίδιο σε όλους. Σε κάθε περίπτωση συμβουλευθείτε τον γιατρό σας.