3ο Επιστημονικό Συνέδριο για τα εναλλακτικά προϊόντα καπνού
Ολοκληρώθηκε με επιτυχία το διαδικτυακό 3ο Επιστημονικό Συνέδριο για τα εναλλακτικά προϊόντα καπνού
Με μεγάλη επιτυχία ολοκληρώθηκε την Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου, το 3ο Επιστημονικό Συνέδριο για τα εναλλακτικά προϊόντα καπνού «3rd ScientificSummit on Tobacco Harm Reduction: Novel products, Research & Policy», που πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά.
Το συνέδριο φιλοξένησε στις εργασίες του 50 ομιλητές, ενώ το Summit παρακολούθησαν καισυμμετείχαν περίπου 300 άτομα από 38 χώρες*.
*Αργεντινή, Αυστραλία, Αυστρία, Βοσνία, Βουλγαρία, Βραζιλία, Ελλάδα, Ελβετία, Εσθονία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ινδία, Ινδονησία, Ιορδανία, Ιταλία, Καναδάς, Κένυα, Κόστα Ρίκα, Κροατία, Κύπρος, Λετονία, Λίβανος, Λιθουανία, Μαλαισία, Μαρόκο, Μεξικό, Μολδαβία, Νορβηγία, Ουγγαρία, Πολωνία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβακία, Νότιος Αφρική Ισπανία, Σουηδία, Ταϊλάνδη, Τυνησία, Τουρκία.
Το σημαντικότερο ερώτημα στο οποίο κλήθηκε το 3rd scientific summit να απαντήσει είναι εάν η στρατηγική μείωσης της βλάβης από το κάπνισμα θα πρέπει να γίνει εργαλείο των πολιτικών υγείας παγκοσμίως. Σε μια συζήτηση που συντόνισε ο καθηγητής καρδιολογίας, Πάνος Βάρδας και συμμετείχαν υπεύθυνοι κανονιστικών αρχών στις χώρες τους ή αναγνωρισμένοι υπέρμαχοι της στρατηγικής μείωσης της βλάβης από το κάπνισμα εκτενώς συζητήθηκαν διαφορετικές απόψεις. Στο πλαίσιο της συζήτησης και στην ερώτηση του καθηγητή κ. Βάρδα κατά πόσον η βιομηχανία θα πρέπει να χρησιμοποιεί γεύσεις στο ηλεκτρονικό τσιγάρο, ο ομότιμος καθηγητής Fagerstrom και Πρόεδρος της Fagerstrom Consulting, παρατήρησε ότι για να γίνει αποδεκτό το ηλεκτρονικό τσιγάρο από τους χρήστες είναι απαραίτητο να διατίθενται διάφορες γεύσεις. Ωστόσο, αυτές ενισχύουν τη χρήση από νεαρά άτομα, γι’ αυτό, πρότεινε, θα πρέπει να επιτρέπονται λίγες γεύσεις στο ηλεκτρονικό τσιγάρο ώστε να μην επηρεάζονται από αυτές οι νέοι. Ο καθηγητής Andrzej M. Fal MD, πρόεδρος της Πολωνικής Εταιρείας Δημόσιας Υγείας, συμφώνησε και πρόσθεσε ότι τα πιο επικίνδυνα προϊόντα είναι τα ερασιτεχνικά υγρά για το ηλεκτρονικό τσιγάρο που φτιάχνονται στο σπίτι και δεν μπορούν να ελεγχθούν. Τόνισε ότι θα πρέπει να κυκλοφορούν μόνο προϊόντα αποδεδειγμένης ασφάλειας, και έδωσε το παράδειγμα των προϊόντων θέρμανσης του καπνού τα οποία έχει αποδειχθεί από έρευνες ότι έχουν 95% λιγότερο κίνδυνο συγκριτικά με τα συμβατικά τσιγάρα και είναι κατά 85% λιγότερο μεταλλαξιογόνα. Η μείωση της βλάβης είναι ένα μέτρο «τριτοβάθμιας πρόληψης» στη δημόσια υγεία και τα αποτελέσματα θα φανούν στις μελλοντικές γενιές.
Ο κ. Βάρδας συνοψίζοντας, διατύπωσε τα διλήμματα που παρουσιάζονται σχετικά με τον έλεγχο του καπνίσματος: μπορούμε να καθοδηγήσουμε τις νέες γενιές να αποφύγουν το κάπνισμα και τις θανατηφόρες επιπτώσεις του; Η «σκληρή γραμμή» συνίσταται στην πλήρη αποχή από τη συνήθεια, ωστόσο αυτό έχει αποδειχθεί αναποτελεσματικό σε άλλες περιπτώσεις, όπως σε αυτή της κάνναβης, είπε. Ένα άλλο δίλημμα είναι κατά πόσον η στρατηγική μείωσης της βλάβης βοηθά τους νέους ή αποτελεί Δούρειο Ίππο για άλλες συνήθειες. Χρειάζεται να πείσουμε τις αρχές, τον ΠΟΥ, να γίνουν περισσότερο ρεαλιστές, κατέληξε. Δεν είναι σωστό να έχουμε κακές συνήθειες, είπε, αλλά στην πραγματικότητα η φύση των ανθρώπων είναι ηδονιστική και θα έχουν πάντα καταστροφικές συνήθειες. Ας αξιοποιήσουμε τις πολλαπλές επιλογές και τις νέες τεχνολογίες που έχουμε στα χέρια μας.
Ένα εξίσου σημαντικό θέμα που επιχείρησε να καλύψει το summit είναι το δίλημμα που πολύ συχνά αντιμετωπίζουν οι γιατροί εάν πρέπει ή όχι να προτείνουν τα νέα εναλλακτικά προϊόντα μείωσης της βλάβης από το κάπνισμα στους καπνιστές (“The doctor’s dilemma: Providing guidance onalternative smoking products to adult smokers amid controversy and change”). Στην πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση που συντόνισε ο καρδιολόγος Δρ. Δημήτρη Ρίχτερ, οι συμμετέχοντες συμφώνησαν ομόφωνα ότι η διακοπή αποτελεί ασφαλώς τη βέλτιστη λύση, αλλά στους καπνιστές στους οποίους αποτυγχάνει, οι γιατροί οφείλουν να προτείνουν και άλλες εναλλακτικές επιλογές προκειμένου να μειωθούν οι συνέπειες του καπνίσματος για την υγεία τους.
Ο έλεγχος του καπνίσματος είναι ζήτημα πολιτικό και επιστημονικό, ανέφερε ο ογκολόγος Dr PeterHarper από το Ηνωμένο Βασίλειο. Παρά τα επιστημονικά δεδομένα που δείχνουν ότι τα προϊόντα μη καιόμενου καπνού απελευθερώνουν πολύ χαμηλότερα επίπεδα χημικών ουσιών σε σύγκριση με τα συμβατικά τσιγάρα, σε πολλές χώρες αντιμετωπίζονται με τους ίδιους περιορισμούς που εφαρμόζονται και για τα συμβατικά τσιγάρα. Σαφώς, η διακοπή του καπνίσματος αποτελεί τη βέλτιστη απόφαση για κάθε καπνιστή, έλαβε το λόγο ο Dr Efrain Cambronero, Διευθυντής Χειρουργικής Ογκολογίας στην Κόστα Ρίκα, αλλά δεν μπορούμε να αγνοούμε το γεγονός ότι 30% των ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα εξακολουθούν να καπνίζουν. Ασφαλώς προτεραιότητά μας είναι να αποτρέψουμε την έναρξη του καπνίσματος στις νέες ηλικίες και να βοηθήσουμε τους καπνιστές να κόψουν το κάπνισμα, δήλωσε, υπάρχει ωστόσο και μία ομάδα “σκληρών” καπνιστών που δεν μπορούν να κόψουν το κάπνισμα παρά τους κινδύνους που συνεπάγεται για την υγεία τους. Για την ομάδα αυτή, δεν τίθεται δίλημμα, επεσήμανε ο Dr. Cambronero, οι γιατροί θα πρέπει να τους βοηθήσουν τουλάχιστον να μειώσουν τον κίνδυνο και τις συνέπειες για την υγεία τους.
Κατά τη διάρκεια των τελευταίων 5 δεκαετιών, δήλωσε ο πορτογάλος καθηγητής Manuel PaisClemente, Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ιατρικής Εταιρείας, όλες οι κατευθυντήριες οδηγίες, οι πολιτικές και οι ρυθμίσεις για τον έλεγχο του καπνίσματος βασίζονταν στην πρόληψη και τη διακοπή του καπνίσματος. Σήμερα ωστόσο, διαθέτουμε κλινικά στοιχεία ότι υπάρχουν κι άλλα εργαλεία που μπορούν να βοηθήσουν τους καπνιστές να μειώσουν τον κίνδυνο που διατρέχει η υγεία τους από το κάπνισμα. Στη συνέχεια, ο Dr Piotr Kuna, Πρόεδρος του Τμήματος Εσωτερικής Παθολογίας, Άσθματος και Αλλεργιολογίας του Πανεπιστημίου του Lodz στην Πολωνία, αναφέρθηκε στα νοσήματα του αναπνευστικού που συνδέονται με το κάπνισμα και στη σχετιζόμενη με αυτό έκπτωση της λειτουργίας των πνευμόνων, επισημαίνοντας πως ακόμη και η βραχυχρόνια διακοπή του καπνίσματος οδηγεί σε βελτίωση της πνευμονικής λειτουργίας. Στην Ουγγαρία, τα προϊόντα μείωσης της βλάβης είναι κάτι εντελώς καινούργιο, σημείωσε ο Dr Emil Toldy–Schedel, Γενικός Διευθυντής στο Νοσοκομείο St Francis της Βουδαπέστης, και επομένως η ιατρική κοινότητα χρειάζεται ακόμη να διασαφηνίσει αρκετά ζητήματα, όπως ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να χρησιμοποιούνται. Δεδομένου ότι οι αριθμοί πασχόντων από καρκίνο του πνεύμονα και ΧΑΠ της χώρας είναι οι μεγαλύτεροι στην Ευρώπη, πρόσθεσε, είναι επιτακτική ανάγκη να συλλεχθούν απόψεις και να συζητηθούν προγράμματα ενημέρωσης τόσο του ιατρικού σώματος όσο και του γενικού πληθυσμού σχετικά με τα προϊόντα μείωσης της βλάβης από το κάπνισμα.
Εφόσον κάποιος δεν μπορεί να διακόψει πλήρως το κάπνισμα, θα πρέπει να ενθαρρύνεται να χρησιμοποιήσει οποιοδήποτε διαθέσιμο εργαλείο για τη μείωση του κινδύνου που διατρέχει η υγεία του, δήλωσε ο Δρ Μιχάλης Τουμπής, πνευμονολόγος και Πρόεδρος του Κυπριακού Ινστιτούτου Αναπνευστικών Νοσημάτων. Μπορεί τα προϊόντα μείωσης της βλάβης από το κάπνισμα να είναι καινούργια και η μακροχρόνια ασφάλειά τους να μην είναι ακόμη γνωστή, συμπλήρωσε, αλλά είναι γεγονός πως απελευθερώνουν χαμηλότερα επίπεδα χημικών ουσιών σε σύγκριση με τα συμβατικά τσιγάρα. Φυσικά, τα εν λόγω προϊόντα θα πρέπει να χρησιμοποιούνται ως εργαλείο για τη διακοπή του καπνίσματος και όχι ως υποκατάστατο των συμβατικών τσιγάρων, τόνισε ο ΔρΤουμπής. Δυστυχώς, τα προϊόντα μείωσης της βλάβης από το κάπνισμα δεν έχουν ακόμη υιοθετηθεί από τον ΠΟΥ και την FCTC, κατέληξε, κάτι που θα πρέπει στο άμεσο μέλλον να διευθετηθεί με τη βοήθεια της επιστημονικής κοινότητας.
Η Ελλάδα πρωτοπορεί στον τομέα της νομοθεσίας για τον έλεγχο του καπνίσματος και στο πλαίσιο αυτό ο Ιωάννης Φαρόπουλος, επιστημονικός σύμβουλος στη Γενική Γραμματεία Δημόσιας Υγείας του Υπ. Υγείας, παρουσίασε τη Νέα νομοθεσία για τον έλεγχο του καπνίσματος στην Ελλάδαπου εν δυνάμει αποτελεί πρότυπο για τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τον έλεγχο του καπνίσματος του 2019 περιλαμβάνει 4 άξονες δράσεων:
Οι 3 πρώτοι άξονες στους οποίους παραδοσιακά στηρίζονταν τα προγράμματα ελέγχου του καπνίσματος δεν επαρκούν με τα σημερινά δεδομένα, είπε ο κ. Φαρόπουλος, καθώς σήμερα ο αριθμός των καπνιστών ανέρχεται σε 1 δισεκατομμύριο παγκοσμίως, χωρίς να αναμένονται αλλαγές τα επόμενα 10 χρόνια, παρά τα μέτρα δημόσιας υγείας και τις φορολογικές παρεμβάσεις φορέων και κρατών παγκοσμίως. Συνεπώς, αποφασίστηκε η ένταξη της προσέγγισης «μείωσης της βλάβης» στο Εθνικό Σχέδιο Δράσης της Ελλάδας, με γνώμονα την υποχρέωση του κράτους και της Δημόσιας Υγείας να παρέχει κάθε προστατευτικό μέτρο σε όλους τους πολίτες, συμπεριλαμβανομένων των καπνιστών. Έτσι αναγνωρίζεται ότι το κράτος έχει την υποχρέωση να αξιολογήσει εάν υπάρχουν πράγματι καλύτερες επιλογές από το παραδοσιακό τσιγάρο για τους καπνιστές.
Ο νέος Νόμος 4715/2020 θεσπίζει την αρχή της μείωσης της βλάβης στο κάπνισμα στην Ελλάδα, και το κράτος μέσω αυτού αναγνωρίζει το δικαίωμα των καπνιστών στην ακριβή πληροφόρηση και στην πρόσβαση σε καλύτερες επιλογές. Επίσης ενθαρρύνει τις προσπάθειες που πραγματοποιούνται μέσω της τεχνολογίας για την κατασκευή δυνητικά καλύτερων προϊόντων, όπως το ηλεκτρονικό τσιγάρο και τα προϊόντα θέρμανσης του καπνού. Ωστόσο, δεν αλλάζει το πλαίσιο για τη διαφήμιση και προώθηση των προϊόντων καπνού. Εισάγεται επίσης, νέα διαδικασία επιστημονικής αξιολόγησης της δυνητικής μείωσης του κινδύνου από τα νέα προϊόντα καπνού βάσει καλά τεκμηριωμένων επιστημονικών δεδομένων, δηλαδή προκλινικών και κλινικών μελετών. Η έγκριση ή απόρριψη των ισχυρισμών για μειωμένο κίνδυνο λαμβάνει υπ’ όψινπαράγοντες όπως η βλάβη, η τοξικότητα, η έκθεση στις επιβλαβείς ουσίες και ο συνολικός κίνδυνος, εξήγησε ο κ. Φαρόπουλος. Τέλος, κατέστησε σαφές ότι ο νέος νόμος δεν ευνοεί την καπνοβιομηχανία, αντιθέτως, ο τομέας αυτός υπόκειται πλέον σε εκτεταμένες νομοθετικές ρυθμίσεις, προβλέπεται έλεγχος και αυστηρή επιτήρηση της αγοράς των καπνικών προϊόντων.
Τέλος, η ανακοίνωση της ίδρυσης της Διεθνούς Εταιρείας για τον Έλεγχο του Καπνίσματος και τη Μείωση της Βλάβης (SCOHRE) αποτέλεσε την κορύφωση του συνεδρίου. Με την ανακοίνωση της Εταιρείας, 40 επιστήμονες από 21 χώρες ψήφισαν και προσυπέγραψαν τη Διακήρυξη που συντάχθηκε από τα Ιδρυτικά Μέλη.