Απρίλιος, μήνας κατά του άγχους

Καθώς μεγαλώνουμε οι σωματικές και πνευματικές μας ικανότητες μειώνονται. Πώς μπορούμε να αποτρέψουμε αυτή την κατάσταση;

Η έρευνα δείχνει ότι ο τρόπος με τον οποίο ζούμε– η διατροφή μας, τα προγράμματα άσκησης – μπορεί να έχει μεγάλο αντίκτυπο στο πώς γερνάμε. Και δεν έχει να κάνει μόνο με τα πράγματα που κάνουμε για να γερνάμε καλά, αλλά και με εκείνα τα οποία αποφεύγουμε.

Ένα ευρύ πεδίο έρευνας επιδιώκει να κατανοήσει τους παράγοντες που προκαλούν διαφορετικά ποσοστά μείωσης σωματικών και πνευματικών ικανοτήτων που σχετίζεται με την ηλικία. Συγκεκριμένα, οι επιστήμονες εξετάζουν πώς αυτοί οι παράγοντες αλλάζουν την ικανότητά μας να θυμόμαστε και να δίνουμε προσοχή σε θέματα της καθημερινότητας. Αυτές οι αλλαγές ονομάζονται «γνωστική γήρανση».

Προηγούμενες έρευνες εξέτασαν πώς η διατροφή ή η σωματική ή πνευματική άσκηση (sudoku, σταυρόλεξα) επηρεάζει τη γήρανση. Ωστόσο, το μέγεθος του άγχους που βιώνουμε κατά τη διάρκεια της ζωής μας και ο αντίκτυπος που έχει στη γνωστική γήρανση παρέμενε μέχρι πρόσφατα ένας τομέας που δεν έχει ερευνηθεί καθόλου.

Μια ζωή γεμάτη άγχος

Πολλές από τις αρνητικές πτυχές της γνωστικής γήρανσης που παρατηρούνται σε ηλικιωμένους φαίνεται να συνδέονται με το μέγεθος του άγχους που έχουν βιώσει στη ζωή τους. Ερευνητές καταμέτρησαν τον αριθμό των αγχωτικών γεγονότων που βιώθηκαν κατά τη διάρκεια της ζωής. Εξέτασαν μια σειρά παραγόντων που κυμαίνονται από την εμπειρία μιας σοβαρής ασθένειας ή την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, την αλλαγή των κοινωνικών συνηθειών κάποιου ή τη μετακόμιση. Οι ηλικιωμένοι που έχουν βιώσει πολύ άγχος τείνουν να έχουν χειρότερη απόδοση σε γνωστικές δραστηριότητες από εκείνους που βίωσαν λιγότερο άγχος.
Κυρίως οι ηλικιωμένοι που δεν έχουν βιώσει πολύ άγχος στη ζωή τους αποδίδουν εξίσου καλά σε γνωστικά τεστ με τους νέους. Αυτό υποδηλώνει ότι το άγχος έχει μεγάλο αντίκτυπο στη νοητική ικανότητα και ότι η επίδραση αυτού εμφανίζεται μόνο σε μεγάλη ηλικία. Πράγματι, οι νέοι δεν διέφεραν μεταξύ τους ως προς την επίδοσή τους στα γνωστικά τεστ όποια και αν ήταν η εμπειρία της ζωής τους σχετικά με το άγχος.
Μάλιστα τα πρότυπα της εγκεφαλικής δραστηριότητας των ατόμων που συμμετείχαν στη μελέτη, αντικατοπτρίζουν το ίδιο αποτέλεσμα: οι ηλικιωμένοι (ηλικίας 60 έως 80 ετών) που έχουν βιώσει λιγότερο άγχος έχουν εγκεφαλική δραστηριότητα παρόμοια με αυτή των νεότερων ανθρώπων. Ωστόσο, όταν πρόκειται για την εγκεφαλική δραστηριότητα εκείνων των ηλικιωμένων που έχουν ζήσει αγχωτική ζωή, διαπιστώθηκε ότι συμβαίνει κάτι πολύ διαφορετικό. Η εγκεφαλική δραστηριότητα έδωσε κάποιες ενδείξεις για το τι πάει στραβά και σε ποιο σημείο του εγκεφάλου συμβαίνει. Για παράδειγμα, το σοβαρό άγχος στη διάρκεια της ζωής ενός ατόμου μπορεί να επηρεάσει την ικανότητά του να κρατά στοιχεία στη βραχυπρόθεσμη μνήμη του και μπορεί επίσης να μειώσει την ικανότητά του να εμποδίζει άσχετες σκέψεις να παρεμβαίνουν σε αυτή τη διαδικασία. .
Συγκεκριμένα, το στρες φαίνεται να επηρεάζει μια περιοχή του εγκεφάλου που είναι απαραίτητη για το σχηματισμό νέων αναμνήσεων, τον ιππόκαμπο.
Οι μακροπρόθεσμες ωστόσο επιπτώσεις του στρες δεν είναι εμφανείς μόνο στη μνήμη: πρόσφατα αποδείχθηκε για πρώτη φορά ότι οι διαδικασίες και η συμπεριφορά του εγκεφάλου που σχετίζονται με τον έλεγχο της προσοχής και της κίνησης είναι επίσης μειωμένες. Αυτό μπορεί να σχετίζεται με τη δραστηριότητα του εγκεφάλου που χρησιμοποιείτε προσπαθώντας να σταματήσετε μια σωματική κίνηση (όπως η κίνηση του χεριού σας) που έχετε ήδη ξεκινήσει ή δραστηριότητα που σχετίζεται με τον έλεγχο του πού εστιάζεται η προσοχή σας.

Τι μπορούμε λοιπόν να κάνουμε; Οι περισσότεροι από εμάς γνωρίζουμε πότε νιώθουμε άγχος. Για όσους από εμάς δεν έχουμε αυτή την ικανότητα, οι έξυπνες συσκευές μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να μας ειδοποιήσουν για την παρουσία πιθανών κινδύνων. Έχοντας επίγνωση του άγχους και των μακροπρόθεσμων συνεπειών του, μπορούμε να αρχίσουμε να το αντιμετωπίζουμε και να βρίσκουμε τρόπους να μειώσουμε τις συνέπειές του.
Οι τεχνικές μείωσης του άγχους είναι πολλές. Κάποια άτομα βρίσκουν χρήσιμο τον διαλογισμό ενώ για άλλους οι ίδιες τεχνικές μπορεί να είναι άκαρπες ή ακόμη και επικίνδυνες.

Είκοσι με τριάντα λεπτά περπάτημα την ημέρα προσφέρουν εξαιρετική ανακούφιση από το άγχος και είναι ένας καλός τρόπος για να απομακρύνετε το μυαλό σας από τις καθημερινές σας ανησυχίες.

Το να περάσετε επίσης ποιοτικό χρόνο με την οικογένεια και τους φίλους σας ή απλά να παρακολουθείτε την αγαπημένη σας κωμωδία μπορεί συχνά να είναι απλώς η απόσπαση της προσοχής που χρειάζεστε.

Το έντερο και ο εγκέφαλος στέλνουν συνεχώς σήματα το ένα στο άλλο, οπότε διατηρώντας τη μικροχλωρίδα σας (τα βακτήρια στο έντερο σας) υγιή, ο εγκέφαλός σας αισθάνεται λιγότερο στρες.

Για να ανακουφιστείτε από το άγχος πριν τον ύπνο, δοκιμάστε μερικές τεχνικές χαλάρωσης και αποσυνδεθείτε από την τεχνολογία όσο το δυνατόν περισσότερο μια ώρα πριν τον ύπνο.

Επισκεφθείτε το γιατρό σας. Ο οικογενειακός σας γιατρός είναι ο κατάλληλος άνθρωπος που θα σας κατευθύνει προς έναν τρόπο ζωής χωρίς άγχος.

Κάθε άτομο πρέπει να βρει αυτό που του ταιριάζει. Μπορεί να χρειαστεί λίγος πειραματισμός, αλλά η ανταμοιβή θα αξίζει τον κόπο.

ΠΗΓΗ: Έντυπο «Περί Υγείας»